BASISBEGINSELEN FOTOGRAFIE

Verbeter de compositie van je foto's

De compositie is cruciaal voor de uiteindelijke foto. Hier zijn 10 technieken om foto's met prachtige composities te maken waarin je persoonlijke stijl perfect zichtbaar wordt.
Een eenzame boom in stilstaand water die is afgezet tegen een nachtelijke hemel met oranje strepen en wordt gereflecteerd op het wateroppervlak.

Een van de mooie dingen van fotografie is hoeveel creatieve vrijheid en emotionele expressie je erin kwijt kunt. Het lijkt daarom misschien wat beperkend om een reeks regels voor fotocompositie te volgen. Maar met enkele eenvoudige uitgangspunten voor fotocompositie kun je het beste uit je onderwerp halen en scènes tot leven brengen, zodat mensen de foto's zien zoals jij voor ogen hebt.

Als je eenmaal de basisprincipes voor fotocompositie hebt geleerd, kun je deze zonder na te denken toepassen en je eigen stijl vinden. Misschien kun je dan soms zelfs de 'regels' wel eens overtreden.

Hier leggen we 10 technieken voor fotocompositie uit. We bespreken hoe elk van deze technieken je helpt de balans te vinden tussen elementen in je foto's en hoe je de ogen van de kijker kunt sturen.

1. De regel van derden

Het LCD-scherm aan de achterzijde van een Canon-camera met rasterlijnen over een foto van een hut in een heuvelachtig landschap.

De regel van derden wordt hier toegepast, zodat het gras, de bergen en de lucht elk een derde van de foto innemen. Het onderwerp - de houten hut - wordt ook geplaatst op een punt waar de rasterlijnen elkaar kruisen.

Een jonge hond met wit-rode vacht en spitse oren kijkt aandachtig naar rechts.

Voor een maximale impact bij het maken van portretten plaats je de ogen van je onderwerp het beste rond de bovenste 1/3-lijn. Dit is van toepassing ongeacht de verticale positie van het onderwerp in het beeld. Het is ook een goede vuistregel voor laterale posities van het onderwerp, maar als het onderwerp niet in het midden wordt geplaatst, geeft dat een minder statisch gevoel. Gefotografeerd met een Canon EOS R50 en een Canon RF 85mm F2 MACRO IS STM-lens, ingesteld op 1/800 sec, f/2 en ISO 100.

In sommige situaties kan het effectief zijn om je onderwerpen in het midden van het beeld te plaatsen. Eenvoudige onderwerpen zoals portretten, waarbij alleen het gezicht wordt verlicht en de achtergrond veel donkerder is, werken goed met een centrale compositie. Asymmetrische composities zullen echter levendiger en dynamischer aanvoelen. Als je de regel van derden toepast op je foto's door je onderwerp rechts of links in het derde deel van je beeld te plaatsen, krijg je meestal een interessantere en aantrekkelijkere foto.

Veel camera's, waaronder Canon EOS R System-camera's zoals de EOS R50, EOS R10 en EOS R7, hebben de optie om een 3x3-raster in de zoeker of op het LCD-scherm aan de achterkant weer te geven. Een handige compositietechniek is om het aandachtspunt op een van de punten te plaatsen waar de horizontale en verticale lijnen elkaar kruisen.

2. Waterpas maken

De elektronische waterpas op een Canon-camerascherm wordt gebruikt om de horizon in een strandscène waterpas te maken.

Tenzij je je camera kantelt voor een creatief effect, is het de moeite waard om ervoor te zorgen dat de horizon waterpas is voordat je een foto maakt. Dit geldt vooral bij foto's van een meer of van de zee, waarbij een gekantelde horizon het idee geeft dat het water uit het beeld stroomt.

Rasterlijnen zijn ook een handige manier om te controleren of de horizon waterpas is. Veel camera's kunnen een elektronische waterpas op het scherm weergeven, die van rood naar groen verandert wanneer de camera recht staat. Sommige Canon-camera's met in-body beeldstabilisatie (IBIS), zoals de EOS R7, hebben ook een Auto Level-functie. Als deze is ingeschakeld, wordt de positie van de sensor automatisch aangepast om rekening te houden met een lichte kanteling, zodat je foto's waterpas zijn.

Een uitzicht over stenen in ondiep water met in de verte een rots in de zee. Gefotografeerd met de Auto Level-functie van de camera uitgeschakeld, waardoor het beeld niet helemaal recht is.
Een uitzicht over stenen in ondiep water met in de verte een rots in de zee. Gefotografeerd met de Auto Level-functie van de camera ingeschakeld, waardoor de horizon perfect waterpas is.

Auto Level uit

Auto Level aan

De EOS R50 en EOS R7 hebben ook een Auto Level-functie in de Movie IS-modus, waarmee automatisch horizontale videobeelden waterpas kunnen worden gemaakt.

Natuurlijk kun je de camera ook fysiek in een hoek draaien voor interessante composities. Deze opzettelijke kanteling wordt vaak een Nederlandse of Duitse hoek genoemd en wordt in speelfilms gebruikt om spanning of desoriëntatie te creëren. Gebruik het daarom spaarzaam en zorg dat de hoek opvalt, zodat het niet lijkt alsof het per ongeluk zo is vastgelegd. Maak je een shot met een hoek naar links, maak er dan ook een met een hoek naar rechts. Je kunt dit bijvoorbeeld gebruiken om de spanning en opwinding van het verkennen van een nieuwe stad over te brengen. Het is een geweldige manier om meer variatie in je foto's te introduceren en de prints zullen er geweldig uitzien. Je kunt ook de beeldverhouding in de camera wijzigen in vierkant om nog meer elementen te mixen. Dat brengt ons bij het kadreren en bijsnijden.

3. Kadreren

Een bospad met bomen die aan weerszijden over het pad buigen. In de verte zie je drie figuren in het zonlicht.

In een natuurlijke omgeving, zoals een bos, kun je de bomen gebruiken om je onderwerpen te kadreren. Als de scène te donker is, vergeet dan niet de belichtingsinstellingen aan te passen om een balans te vinden tussen de schaduwen en hooglichten. Gefotografeerd met een Canon EOS R6 en een Canon RF 24-105mm F4-7.1 IS STM-lens, ingesteld op 105mm, 1/80 sec, f/7,1 en ISO 1600.

Een pittoreske bergomgeving gezien door de open deuren van een camper. Op de voorgrond zien we liggende benen.

Je kunt allerlei beeldelementen gebruiken om creatieve en interessante kaders te maken voor je foto's, zoals de achterdeur van deze camper. Gefotografeerd met een Canon EOS R6 Mark II en een Canon RF 15-35mm F2.8L IS USM-lens, ingesteld op 18mm, 1/1600 sec, f/2.8 en ISO 100. © Teddy Morellec

Denk bij het maken van een foto na over hoe je je onderwerp in beeld brengt. Het gebruik van een deuropening of raam is een goede keuze. De natuurlijke rand helpt namelijk de aandacht op de scène in die ruimte te richten. Je kunt ook de ingang van een hotel of appartement gebruiken om zo jouw beeld van een stad vast te leggen. Doe de deur of het raam wel open om eventuele reflecties van het glas weg te nemen.

Je kunt ook een effectief kader maken door een foto bij te snijden om elementen te isoleren. Gebruik de Canon Camera Connect-app om foto's van je camera naar je telefoon over te zetten om ze te bewerken, bewerk ze op je computer in software zoals Canon's Digital Photo Professional of snijd foto's bij als je ze gaat printen met een van Canon's printapps.

Neem de tijd om te experimenteren met verschillende manieren van bijsnijden. Bij liggende foto's kun je met panoramisch bijsnijden een extra breed geheel krijgen. Je kunt ook meerdere foto's naast elkaar printen voor een panoramisch effect, maar dan moeten ze wel goed op elkaar aansluiten.

4. Hoofdlijnen

Een pad met treden dat door het groen naar beneden loopt richting de blauwe zee die zichtbaar is op de achtergrond.

Het slingerende pad is gefotografeerd vanuit een hoog perspectief en leidt de kijker de heuvel af, van de bomen naar het water. Gefotografeerd met een Canon EOS R50 en een Canon RF-S 18-45mm F4.5-6.3 IS STM-lens, ingesteld op 18mm, 1/125 sec, f/11 en ISO 100.

Een vrouw in een gele jurk staat onder een sierlijke boog voor een lange, smalle waterpoel waarin haar reflectie zichtbaar is.

De felgekleurde, samenkomende randen van het zwembad richten de aandacht op het figuur in een gele jurk. Ze staat onder de bogen van het gebouw op de achtergrond. Gefotografeerd met een Canon EOS R10 en een Canon RF-S 18-150mm F3.5-6.3 IS STM-lens, ingesteld op 35mm, 1/2000 sec, f/5.6 en ISO 12800.

Lijnen zijn een zeer krachtig hulpmiddel voor compositie, omdat we instinctief willen weten waar ze ons naartoe leiden. Wanneer je op pad bent, kom je overal lijnen tegen: in paden, rivieren, muren, hekken, treinsporen of wegmarkeringen. Je kunt deze allemaal in je foto's gebruiken.

Het gebruik van de fysieke lijnen als compositie-elementen om het oog door de scène naar het focuspunt te leiden, is waarschijnlijk de meest effectieve manier om hoofdlijnen aan je beelden toe te voegen. Je moet je camera op de juiste plek zetten om de natuurlijke lijnen in een scène te vinden. Soms moet je voor maximaal effect daarom vanaf een hoog of juist heel laag punt fotograferen. Een camera met een volledig draaibaar variangle LCD-scherm helpt je bij de kadrering wanneer je opnamen maakt vanuit ongebruikelijke hoeken.

Kijk daarbij ook in welke richting de lijnen lopen en bedenk wat je probeert te bereiken. Samenkomende lijnen zijn een effectief hulpmiddel voor het overbrengen van afstand en schaal. Horizontale lijnen spiegelen de horizon en kunnen een kalmerend effect hebben, terwijl verticale lijnen spanning kunnen veroorzaken. Diagonale lijnen, idealiter van linksonder naar rechtsboven, leiden het oog door een scène, omdat deze richting overeenkomt met de vertrouwde leesrichting in de meeste Westerse culturen. Activeer de 3x3-weergave met diagonalen als je die op je camera hebt. Hiermee kun je diagonale lijnen vinden en het oog van de kijker door het beeld leiden.

Hoofdlijnen vind je vaak wanneer je buiten fotografeert, zowel in natuurlijke als bebouwde omgevingen. Deze lijnen zijn een van de beste compositietips voor stadsgezichten en landschappen.

5. Fotograferen vanuit verschillende invalshoeken

Een foto vanuit kikkerperspectief van een doorzichtige koepel met zeshoekige vormen in het Rokko-Shidare Observatory in Japan.

Kijk wanneer je op pad bent ook eens omhoog voor interessante perspectieven. Gefotografeerd met een Canon EOS R10 en een Canon RF-S 18-45mm F4.5-6.3 IS STM-lens, ingesteld op 18mm, 1/400 sec, f/4.5 en ISO 100.

Foto's worden veel te vaak genomen op ooghoogte, maar er zijn meer creatieve standpunten die je kunt gebruiken als je de camera lager of hoger plaatst. Als een kind bijvoorbeeld een foto maakt, krijgen we een nieuwe kijk op de wereld. Vanuit een laag perspectief lijken gebouwen, bomen, planten en mensen namelijk veel groter. Als je camera een variangle scherm heeft of via Wi-Fi verbinding kan maken met je smartphone, kun je eenvoudiger met de camera op de grond foto's maken voor een ongebruikelijk perspectief.

Probeer in een stad met allerlei hoge gebouwen eens een groothoeklens te gebruiken en dan recht omhoog te kijken. Gebruik de modus Diafragmavoorkeuze (Av) met een diafragma van f/8 of f/11. Richt de camera omhoog en zoek een compositie waarbij de gebouwen mooi samenvallen. Dergelijke foto's hebben vaak veel schaduwen en hooglichten. Mogelijk moet je daarom de helderheid aanpassen met behulp van belichtingscompensatie of experimenteren met verschillende lichtmeetmethoden, zoals belichten voor de voorgrond met spotmeting of de balans zien te vinden met een meervlaksmeting. Je kunt daarnaast de geïntegreerde HDR-functie gebruiken.

Het hogere perspectief dat je krijgt als je bijvoorbeeld op een dak staat of de camera boven je hoofd houdt, levert ook verrassende resultaten op. Je krijgt een beter overzicht (letterlijk) van een scène of situatie.

6. Driehoeken

De stalen balken aan de bovenkant van een brug komen in de verte op één punt samen.

De herhaalde driehoeken in dit beeld, die ontstaan doordat de rand van de weg in de verte samenkomt met de brugsteunen en -balken, geven een gevoel van balans en stabiliteit. Gefotografeerd met een Canon PowerShot SX740 HS, ingesteld op 1/125 sec, f/8 en ISO 100.

Een vrouw in een witte top met ruches en zwarte handschoenen leunt naar rechts op een bureau in een donkere kamer, waardoor een driehoekige vorm zichtbaar wordt.

Driehoeken in portretfotografie helpen om het beeld onder te verdelen, het oog van de kijker te sturen en dynamische composities te maken. Gefotografeerd met een Canon EOS R6 en een Canon RF 50mm F1.8 STM-lens, ingesteld op 1/200 sec, f/2.2 en ISO 800. © Ejiro Dafé

Probeer je scène in driehoeken in te delen. Dat levert vaak visueel aantrekkelijke foto's op. Je kunt bijvoorbeeld een foto maken van de randen van de straat die in de verte verdwijnen, voor een langwerpige driehoek aan de zijkant van het beeld.

Met de twee diagonale lijnen en één horizontale lijn kan een driehoek visuele bewegingen toevoegen aan een portret. Ook bij een relatief statisch portret heb je de ruimte. Vraag je model bijvoorbeeld om met de armen een driehoek te maken, met de ellebogen breed op tafel en de handen onder de kin. Zo'n compositie oogt bijzonder fraai.

7. De gulden snede

Een close-up van groene Romanesco-bloemkool, die de Fibonacci-spiraal in de natuur illustreert.

De gulden snede komt vaak voor in de natuur, zoals in de spiraalvormige patronen van een Romanesco-bloemkool. Gefotografeerd met een Canon EOS R10 en een Canon RF-S 18-150mm F3.5-6.3 IS STM-lens, ingesteld op 35 mm, 1/200 sec, f/10 en ISO 400.

Een foto van onderen van een betonnen wenteltrap, die een draaiend, schelpvormig patroon vormt. Een man die op de trap staat richt een camera naar boven.

Trappen kunnen worden gebaseerd op de richting van de rij van Fibonacci. Je kunt de rondingen van een wenteltrap in je foto's accentueren met een groothoeklens.

De gulden snede (of Fibonacci-spiraal) wordt veel gebruikt in kunst, architectuur en design om fraaie verhoudingen en composities te creëren. De verhouding is vernoemd naar de Italiaanse wiskundige Leonardo Bonacci. Rond 1200 identificeerde hij een reeks oplopende getallen, waarvan de verhouding veel in de natuur wordt aangetroffen: in de spiraalvormige patronen van schelpen, de groeipatronen van planten en de verhoudingen van het menselijk lichaam.

Het idee is dat je compositie er beter en aantrekkelijker uitziet als je het beeld zodanig samenstelt dat er een soort lijn in zit die als een spiraal naar het hoofdonderwerp loopt. Probeer het begin van de spiraal in een hoek van het beeld te plaatsen en leg zoveel mogelijk van de curve vast, zodat het oog deze door de hele foto volgt. Het principe werkt voor allerlei soorten foto's, van landschaps- tot portretfotografie. Gebruik een groothoeklens om grote, architectonische elementen zoals trappen in hun geheel vast te leggen of gebruik een macrolens om scherp te stellen op kleine spiraalvormen in de natuur.

8. Minimalisme en negatieve ruimte

Een persoon bengelt aan de overhang van een rotswand met een standbeeld van een berggeit boven op de rots. In de verte zien we een bergketen met een paarse gloed.

Het plaatsen van het onderwerp in het midden van een kader werkt alleen effectief bij sommige foto's. Hier accentueren de asymmetrische compositie en de open ruimte de precaire positie van de klimmer. Gefotografeerd met een Canon EOS R5 en een Canon RF 70-200mm F2.8 L IS USM-lens, ingesteld op 124mm, 1/500 sec, f/7.1 en ISO 1600. © Ulla Lohmann

Een zwarte wouw die met uitgestrekte vleugels laag over het water zweeft, gefotografeerd in de rechterhelft van het beeld.

Door onderwerpen uit het midden te plaatsen en ruimte vrij te laten om naartoe te vliegen of te rennen, wordt de bewegingsrichting benadrukt. Dit versterkt het gevoel van beweging, of het anticiperen op actie. Gefotografeerd met een Canon EOS R5 en een Canon RF 100-500mm F4.5-7.1 L IS USM-lens, ingesteld op 300mm, 1/4000 sec, f/5.6 en ISO 48000. © Robert Marc Lehmann

Het lijkt misschien tegenstrijdig, maar het gebruik van een minimale compositie kan de impact van een foto juist maximaliseren. Minimale composities zijn gericht op eenvoud. Ze hebben zeer weinig elementen, maar zorgen nog steeds voor sprekende en prikkelende beelden door overbodige details weg te laten en de aandacht van de kijker te richten op een bepaald deel van het beeld.

Het maken van minimale, eenvoudige composities klinkt misschien makkelijk, maar kan moeilijker zijn dan een drukke compositie. Je moet namelijk een manier vinden om ongewenste elementen en visuele afleidingen te verwijderen zonder dat de foto saai wordt.

Een goede manier om met minimale composities te beginnen, is om onderwerpen af te zetten tegen een 'negatieve' of 'lege' ruimte. Als je een strandhut fotografeert met de lucht en een strand op de achtergrond, gebruik je bijvoorbeeld visueel contrast om het gebouw af te zetten tegen twee negatieve open ruimtes - het strand en de zee - en de aandacht te richten op de strandhut. Een onscherpe achtergrond in een portret, gemaakt met een groot diafragma (laag f-getal) of een telelens, of beide, zorgt ook voor een negatieve ruimte waardoor het onderwerp meer opvalt.

Een andere manier om een minimale compositie te maken, is door te focussen op vormen. Zoek een of twee vormen of geometrische patronen in je beeld en probeer deze te isoleren, bijvoorbeeld met negatieve ruimte.

Lege ruimte kan ook een gevoel van beweging geven. Als er ruimte vóór een onderwerp is, lijkt het alsof het onderwerp naar die ruimte toe beweegt of op het punt staat om dit te doen. Ruimte achter het onderwerp kan de indruk wekken dat het onderwerp zo snel beweegt dat het op het punt staat uit het frame te springen.

9. Afstemmen op je platform

Een paar handen houdt een Canon EOS R10 verticaal en richt deze op een doos aardbeien bij een fruitkraampje.

Camera's zoals de EOS R10 en de EOS R50 ondersteunen verticale video-opnamen, wat ideaal is voor het maken van content voor sociale media. De Canon EOS R50 kan ook automatisch vaststellen of je verticaal of horizontaal opnamen maakt en in die indeling opnemen.

Op het LCD-scherm van een Canon-camera worden beeldmarkeringen weergegeven. We zien een close-up van een met sneeuw bedekte tak in het midden van de opname.

Sommige camera's kunnen beeldhulplijnen weergeven. Hiermee kun je tijdens het opnemen van video belangrijke beeldelementen binnen het kader houden dat je later bij de nabewerking uitsnijdt.

Het is belangrijk om na te denken over hoe je foto's en video's worden bekeken. Als je bijvoorbeeld opnamen maakt voor bepaalde sociale-mediaplatforms, moet je uiteindelijke foto mogelijk een verticale beeldverhouding van 4:5 of 9:16 hebben. Dit verschilt per platform. Als je video's maakt voor YouTube, kun je het beste een liggende 16:9-beeldverhouding gebruiken voor een filmische look.

Sommige Canon EOS R System-camera's, zoals de EOS R6 Mark II, EOS R50 en EOS R8, kunnen hoogte-breedtemarkeringen voor de gewenste verhouding weergeven, zodat je de scène correct in beeld kunt brengen. Het hele kader is nog steeds zichtbaar, maar de markeringen laten zien waar de opname wordt bijgesneden. Zo zorg je ervoor dat de elementen die je wilt laten zien zowel horizontaal als verticaal in beeld komen.

10. De regels overtreden

Een hardloper in een rood shirt, vastgelegd rechts van het midden van het beeld, rent in een open veld naar de camera toe. Op de achtergrond staat een rij bomen.

Twee bijgesneden versies van dezelfde foto. Geven beide hetzelfde gevoel van beweging? Lijkt de hardloper sneller of dynamischer in het ene beeld dan in het andere? Verschillende composities kunnen het gevoel van een foto aanzienlijk veranderen. Gefotografeerd met een Canon EOS R50 en een Canon RF-S 55-210mm F5-7.1 IS STM-lens, ingesteld op 77mm, 1/500 sec, f/7.1 en ISO 100.

Een hardloper in een rood shirt, vastgelegd in de linkerhelft van het beeld en dichter bij de camera, rent in een open veld naar de camera toe. Op de achtergrond staat een rij bomen.

Veel fotografen streven ernaar om hun kadrering (en elk ander aspect van een foto) direct correct met de camera vast te leggen, maar het is ook leuk om na afloop in bewerkingssoftware te experimenteren met verschillende manieren van bijsnijden en composities. Zo leer je namelijk composities herkennen.

Regels zijn er om gebroken te worden, dus probeer eens te experimenteren zodra je de bovenstaande compositietechnieken onder de knie hebt. Als je bijvoorbeeld een hardloper fotografeert, zou het gebruikelijk zijn om bij de compositie ruimte vóór de hardloper te laten. Maar als je ruimte achter de hardloper laat, kan dit bijvoorbeeld de indruk wekken dat de hardloper aan iets ontsnapt in plaats van ergens naartoe rent. Als je het onderwerp in een ander deel van het beeld weergeeft, kun je een ander verhaal met de foto vertellen.

Zoek naar foto's met onconventionele composities, zoals verticale stadsgezichten, denk na over waarom ze werken en probeer zelf enkele variaties uit. Zo ontwikkel je je eigen persoonlijke stijl en bereik je het gewenste creatieve effect. En het is ook nog eens heel leuk.

Geschreven door Peter Wolinski

Gerelateerde producten

Gerelateerde artikelen

  • De skyline van Chicago tijdens het gouden uur, met water voor de gebouwen. De hele scène is getint met de oranje gloed van de horizon.

    STADSFOTOGRAFIE

    Stedelijke compositietips

    Paula Stopka's gids voor het maken van opvallende foto's van gebouwen en stadsgezichten.

  • Top-downbenadering: pakkende flatlays maken

    CREATIEVE FOTOGRAFIE

    Flatlays fotograferen voor sociale media

    Zes deskundige tips voor het maken van prachtige foto's van bovenaf van product- en lifestylefotograaf Chris Priestley.

  • Fotograferen bij het beschikbare licht

    BELICHTINGSTECHNIEKEN

    Fotograferen bij het beschikbare licht

    Leer hoe je het beste licht kunt zoeken en vastleggen om je foto's te verbeteren.

  • Een persoon houdt een Canon EOS R100-camera omhoog om twee familieleden van achteren te fotograferen.

    BASISBEGINSELEN FOTOGRAFIE

    Aan de slag met fotografie

    Wil je upgraden van een smartphone naar een camera? Onze fotografiegids voor beginners heeft alles wat je nodig hebt om aan de slag te gaan.