City square at night

Tips voor fotograferen in het donker

Nachtelijke opnamen met de EOS-camera

Berg je camera aan het eind van de dag niet op, want de nacht biedt ontzettend veel mogelijkheden voor mooie foto's.
Daarvoor dien je wel op de hoogte te zijn van een aantal handige technieken en voorzieningen, die we hier gaan bespreken.

  • Winterlandschappen
  • Portretten
  • Stadsgezichten
  • Nachtfotografie
  • Filters gebruiken
  • 'Kijken' in zwart-wit
  • RAW- en JPEG-afbeeldingen maken

Bewegingsonscherpte

Het ligt misschien behoorlijk voor de hand, maar het eerste wat je opvalt is de afname van het licht. De sensor van de camera kan gevoeliger voor licht worden gemaakt door de ISO-waarde te vergroten. Tevens kun je met grote lensopeningen fotograferen, zodat meer licht de sensor bereikt. Maar uiteindelijk zul je toch met langere sluitertijden moeten werken om tot een goede belichting te komen.

Het probleem van langere sluitertijden is bewegingsonscherpte vanwege cameratrillingen. Wanneer je de camera in de hand houdt, kun je deze nooit volledig stil houden. Met langere sluitertijden wordt niet de mate van cameratrilling vergroot, maar wel de kans dat dit tot bewegingsonscherpte leidt. Ook een langere brandpuntsafstand vergroot de kans op bewegingsonscherpte, dus een tip voor nachtfotografie is om een objectief met korte brandpuntsafstand te gebruiken; 18 mm of 24 mm is daarvoor geschikt.

Statieven

Hoe goed we ook ons best doen om stil te blijven staan, we bewegen altijd een beetje van links naar rechts of van voor naar achter. Een stevig statief op een solide ondergrond maakt minutenlange belichtingstijden zonder bewegingsonscherpte mogelijk.

Het enige risicovolle moment is het moment waarop je de ontspanknop indrukt om de belichting te beginnen. Het aanraken van de camera kan ertoe leiden dat deze licht gaat schudden. Het kan een of twee seconden duren voordat het schudden is afgenomen en dit kan invloed hebben bij belichtingen van enkele seconden.

Om dit te vermijden, kun je de ingebouwde zelfontspanner van je EOS-camera gebruiken. Hiermee zal eventuele beweging die ontstaat wanneer je de ontspanknop indrukt, zijn afgenomen wanneer de belichting start. De ontspanvertraging van 2 seconden is ideaal voor het fotograferen van stilstaande onderwerpen met de camera op statief.

De sluiter op afstand ontspannen

Als je een bewegend onderwerp wilt fotograferen en de opname exact op een specifiek moment moet worden gemaakt, kun je een afstandsbediening van Canon gebruiken. De afstandsbediening heeft een kort snoer met een stekker die in de aansluiting voor externe bediening van de camera past. Aan het andere uiteinde van het snoer bevindt zich een kleine module met een knop. Wanneer je op de knop drukt, maakt de camera een foto zonder dat er risico bestaat dat de camera beweegt.

Spiegel opklappen

Veel EOS-camera's hebben een voorziening voor het opklappen van de spiegel, die via een Custom Function (Aangepaste functie of voorkeuze-instelling) kan worden ingesteld. De reflexspiegel in de camera reflecteert licht naar de zoeker. Aan het begin van een belichting wordt de spiegel omhoog geklapt zodat het licht op de sensor achter in de camera valt. Er kunnen echter kleine trillingen optreden wanneer de spiegel bij zijn snelle beweging de schuimdempers raakt.

Met de spiegelopklapvoorziening wordt bij het indrukken van de ontspanknop alleen de spiegel opgeklapt. Je kunt vervolgens een seconde of twee wachten totdat de trillingen zijn afgenomen alvorens je de ontspanknop nogmaals indrukt om de sluiter te activeren.

Handmatige belichting kiezen

Het kan lastig zijn om een goede automatische belichting voor nachtelijke scènes te bereiken. Dit komt deels doordat er grote donkere gedeelten in de scène zijn, en deels doordat verschillende belichtingen allemaal een goed resultaat kunnen geven.

Begin door een foto te maken met de aanbevolen belichting. Vervolgens stel je een van de belichtingswaarden bij - meestal de sluitertijd - en maak je nog een foto om te zien of het beeld hierdoor verbetert. Met enkele opnamen kom je zo tot een goed beeld. Stop echter niet op dat punt. Blijf experimenteren met verschillende belichtingen om te zien of er nog andere aantrekkelijke resultaten zijn.

Bulb-belichting

Je kunt op je EOS-camera belichtingstijden van maximaal 30 seconden instellen. Met de 'Bulb-modus' (B) kun je echter nog veel langere belichtingstijden bereiken. Hoe de 'B'-modus wordt ingesteld, verschilt per model, dus raadplaag de instructiehandleiding van je camera voor meer informatie hierover.

Wanneer je in de 'B'-modus de ontspanknop ingedrukt houdt, wordt de sluiter geactiveerd en blijft deze openstaan totdat je de ontspanknop weer loslaat. Met een afstandsbediening kun je de sluiter in de open stand vergrendelen, zodat je de knop niet gedurende de hele belichting hoeft ingedrukt te houden.

Met de spiegelopklapvoorziening wordt bij het indrukken van de ontspanknop alleen de spiegel opgeklapt. Je kunt vervolgens een seconde of twee wachten totdat de trillingen zijn afgenomen alvorens je de ontspanknop nogmaals indrukt om de sluiter te activeren.

Ruisreductie

Lange belichtingstijden kunnen voor ruis in een foto zorgen. Hierdoor verliest de foto aan scherpte en detail. Alle recente EOS-camera's hebben een voorziening genaamd Long Exposure Noise Reduction (Ruisreductie lange sluitertijd) die in het instellingenmenu kan worden ingeschakeld.

De camera verwijdert hiermee een groot deel van de ruis op het moment dat de opname naar de geheugenkaart wordt geschreven. Hierdoor heeft de camera echter wel twee keer zo lang nodig als de daadwerkelijke belichtingstijd. Bij een belichting van twee minuten zal het dus nog eens twee minuten duren voordat de opname op het scherm verschijnt. Gedurende die tijd kun je geen andere foto's maken.

Bij nachtfotografie is het aan te raden om in RAW te fotograferen. Hiermee heb je meer ruimte om het beeld achteraf in de Digital Photo Professional-software DPPvan Canon aan te passen dan met JPEG-bestanden. Bovendien kun je dan Long Exposure Noise Reduction uitgeschakeld laten en ruisreductie achteraf in DPP toepassen.

Onderwerpen

Nu je de technieken kent, kunnen we nadenken over de verlichting en onderwerpen.

De korte schemerperiode net nadat de zon is ondergegaan kan zeer effectief zijn. De lucht boven de horizon is dan nog steeds verlicht, ook al is de zon niet meer zichtbaar. Wanneer de zon laag in de lucht hangt, is het licht veel warmer dan wanneer de zon hoog aan de hemel staat. Daardoor zie je vaak zulke prachtige kleuren in de schemer. Iets soortgelijks gebeurt in de ochtendschemer, dus als je onderwerp zich niet in de juiste positie bevindt om van het avondschemerlicht te profiteren, kun je kijken of fotograferen met de zon aan de andere zijde een beter resultaat oplevert.

In steden worden lichten vaak als onderwerp gebruikt. Experimenteer met het fotograferen van neonverlichting en gebouwen in schijnwerpers. Fotografeer met verschillende belichtingen om alle mogelijke resultaten te zien. Direct na een regenbui is het mooi fotograferen, doordat verlichting in de natte straten en in plassen wordt gereflecteerd.

Ook vuurwerk vormt een mooi onderwerp. De standaardprocedure is om een lange sluitertijd in te stellen om zo de lichtsporen en het vuurwerk zelf mooi te kunnen vastleggen. Zet de camera op handmatige belichting (M-modus) en stel een diafragma tussen f/8 en f/16 en een sluitertijd van tussen de 5 en 10 seconden in. De sluitertijd hangt grotendeels af van de frequentie waarmee het vuurwerk ontploft

Hoewel het mogelijk is dat de camera automatisch scherpstelt, zal deze er in het donker toch vaak moeite mee hebben. Het is daarom het beste om het objectief op handmatige scherpstelling (MF) te zetten en scherp te stellen op iets op dezelfde afstand als het vuurwerk.