TECHNIEKEN

Zie de wereld in een nieuw licht: hoe infraroodfotografie je creatieve mogelijkheden kan vergroten

De bekende landschaps- en reisfotograaf David Clapp werkt met infrarood om unieke foto’s te creëren. Hier vertelt hij hoe hij met zijn flexibele aanpak een nieuwe blik op de wereld biedt.
Het Khuê Văn-paviljoen bij de Literatuurtempel in Hanoi, Vietnam, omgeven door bomen die een rood/oranje tint hebben door gebruik van een infraroodfilter.

Het Khuê Văn-paviljoen bij de Literatuurtempel in Hanoi, Vietnam. "Er was veel groen gebladerte rond de tempel, en op de dag dat ik er was waren de lichtomstandigheden ronduit slecht", zegt landschaps- en reisfotograaf David Clapp. "Door een IR Chrome-infraroodfilter te gebruiken kon ik een van de beste opnamen van de reis maken vanwege het ongewone kleurpalet dat het uiteindelijk opleverde." Gefotografeerd met een Canon EOS RP omgebouwd voor gebruik van het gehele lichtspectrum, een Canon vattingadapter EF-EOS R met drop-in filter en een Canon EF 24-70mm f/4L IS USM-objectief ingesteld op 62mm, 1/15 sec, f/8 en ISO200. © David Clapp

Als professionele landschaps- en reisfotograaf bereist David Clapp de wereld op zoek naar sprekende foto’s voor zijn fotografieportfolio. Hij fotografeert, organiseert fotografietrips en levert bedrijven reisfoto’s voor commerciële reproducties en decoratieve toepassingen. Tot de meest waardevolle foto’s uit zijn portfolio van de laatste jaren behoren een aantal bijzondere infraroodopnamen.

Om zich op creatief vlak maximaal te kunnen uitleven, neemt de Britse fotograaf altijd twee camera’s mee: een voor standaard kleuropnamen (meest recent een Canon EOS R5) en een andere camera voor infraroodfotografie (een omgebouwde Canon EOS RP). Hier vertelt hij over de technieken die hij gebruikt voor IR-fotografie.

Waarom infraroodfotografie?

Infraroodfotografie, ook wel bekend als IR-fotografie, legt licht vast op golflengten die zich buiten het zichtbare lichtspectrum bevinden, en produceert surrealistische beelden waarvan de kleuren en tonen vaak volledig afwijken van wat wij zien met onze 'normale' blik. Dit kan treffende foto’s opleveren, zelfs in voor conventionele fotografie ongeschikte omstandigheden.

"Kleur hangt sterk af van de omgevings- en lichtomstandigheden, maar infrarood werkt elk moment van de dag", zegt David. "Je kunt iets heel alledaags fotograferen en er toch iets heel bijzonders van maken. Dat is wel echt mijn handelsmerk geworden."

Een camera klaarmaken voor infraroodfotografie

David is professioneel fotograaf sinds 2005 en hij maakt al ongeveer 13 jaar infraroodopnamen. Tot voor kort gebruikte hij voornamelijk twee methoden voor zijn IR-fotografie. De eerste methode was de opnamen te maken met een infraroodfilter dat hij bevestigde aan zijn objectief. Dit blokkeerde het meeste of al het zichtbare licht, waardoor er steeds een lange belichtingstijd nodig was.

"Voor het maken van een buitenopname in fel zonlicht met een opgeschroefd 720nm-infraroodfilter was een belichtingstijd van 30 seconden nodig", vertelt David. "Dat gaf dan een etherisch resultaat, met bijvoorbeeld wolken die vervaagden doordat ze bewogen tijdens de belichting, maar het was tegelijkertijd nogal onpraktisch."

Voor de tweede methode die David regelmatig gebruikte voor zijn infraroodopnamen had hij een van zijn camera’s laten ombouwen. Hij had het ingebouwde filter laten verwijderen dat verhinderde dat infraroodlicht de sensor bereikte en deze laten vervangen door een infraroodfilter voor een vaste golflengte. Dit was effectief en de IR-reisopnamen die hij had gemaakt in plaatsen als Parijs en New York, verkochten goed. Met deze methode kon hij echter slechts één type infraroodopnamen maken.

In 2021 had David zo gezegd een ’Eureka-moment’ toen hij zich realiseerde dat er een andere, flexibelere manier was waarmee hij verschillende soorten infraroodopnamen kon maken, namelijk door zijn Canon EOS RP te laten ombouwen voor het gehele lichtspectrum. "Dat was een openbaring voor mij", vertelt hij. Het infrarood-blokkeringsfilter werd verwijderd en vervangen door een transparante kwartsplaat waarmee het gehele lichtspectrum (ultraviolet, zichtbaar licht en infrarood) de sensor kon bereiken.

Een technicus met witte handschoenen maakt de sensor van een Canon-camera schoon.

Heb je Canon-apparatuur?

Registreer je apparatuur voor gratis advies van experts, onderhoud van apparatuur, toegang tot inspirerende evenementen en exclusieve aanbiedingen met Canon Professional Services.

Hierdoor kon David infraroodfilters van verschillende golflengten gebruiken via de Canon vattingadapter EF-EOS R met drop-in filter. Omdat deze adapter bedoeld is voor het bevestigen van EF-objectieven op een EOS R System-body, kan David voor zijn IR-opnamen uitsluitend met EF-objectieven werken. "Dat vind ik prima", zegt hij. "Er is geen verlies van kwaliteit bij gebruik van de adapter en ik heb niet het idee dat de objectieven die ik gebruik, een compromis zijn voor mijn werk."

Het gebruik van de adapter stelt hem bovendien niet alleen in staat om foto’s te maken met verschillende infraroodeffecten, hij kan tevens fotograferen met dezelfde belichtingstijden en ISO-instellingen als bij conventionele opnamen.

David koos ervoor zijn Canon EOS RP om te bouwen voor gebruik van het gehele lichtspectrum. "Ik had de EOS RP al vaak gebruikt als mijn alledaagse kleurencamera", vertelt hij. "Bij fotografie gaat het mij voornamelijk om het verfijnen van concepten en het verkennen van ideeën. De camera is er om mij bij die verkenning te helpen. Deze camera maakt 26 Megapixel opnamen, is compact en sober. Ik vind het belangrijk om tijdens het reizen een compacte camera te hebben die nauwelijks wordt opgemerkt. Dus toen ik met infrarood aan de slag wou, was deze camera voor mij een logische keuze."

Opname van heteluchtballonnen die boven een vallei in Cappadocië, Turkije, vliegen, in verschillende pastelkleuren door het gebruik van een infraroodfilter.

Deze luchtfoto werd gemaakt vanuit een heteluchtballon toen David op een fotografiereis was in Cappadocië, Turkije, met gebruik van een IR Chrome-filter. "Het filter geeft de heteluchtballonnen allerlei ongewone pastelkleuren en creëert hier een vals gekleurd herfstlandschap", zegt hij. Gefotografeerd met een Canon EOS RP omgebouwd voor gebruik van het gehele lichtspectrum, een Canon vattingadapter EF-EOS R met drop-in filter en een Canon EF 24-70mm f/4L IS USM-objectief ingesteld op 64mm, 1/400 sec, f/8 en ISO1600. © David Clapp

Vanuit een raam dat fungeert als frame, steekt de pagode van de Bái Đính-tempel in Vietnam af tegen een heldere lucht, waarbij het infraroodfilter aan het gebladerte van de omliggende bomen een roze tint geeft.

Op deze foto van de pagode van de Bái Đính-tempel in de provincie Ninh Bình in Noord-Vietnam, gebruikte David zijn 665nm-infraroodfilter om aan het gebladerte een lichtroze tint te geven. David vertelt: "Deze channel-swap-foto’s met de roze bomen en blauwe lucht zijn typische voorbeelden van mijn werk. De foto doet hier direct denken aan Japanse kersenbloesem." Gefotografeerd met een Canon EOS RP omgebouwd voor gebruik van het gehele lichtspectrum, een Canon vattingadapter EF-EOS R met drop-in filter en een Canon TS-E 24mm f/3.5L II-objectief ingesteld op 1/125 sec, f/11 en ISO400. © David Clapp

Filters voor verschillende infraroodeffecten

Voor een reis naar Vietnam in 2022 maakte David infraroodopnamen op zijn omgebouwde Canon EOS RP, en kleuropnamen op een Canon EOS R5. Beginnend in Hanoi en vervolgens in vier andere steden waaronder Ho Chi Minh-stad, maakte David verschillende opnamen van landschappen, architectuur, straattaferelen en straatportretten.

Filters voor infraroodfotografie zijn verkrijgbaar vanaf een golflengte van ca. 450 nm tot een golflengte van 840 nm. David koos ervoor drie verschillende infraroodfilters mee te nemen op zijn reis. Als eerste een 590nm-filter, waarmee meer zichtbaar licht de sensor kan bereiken. Met dit filter kunnen bij (channel-swap) verwerking in de software kleurrijke infraroodfoto’s met goudgeel gekleurd gebladerte en strakblauwe luchten worden verkregen.

Het tweede filter dat David meenam was een 665nm-filter, zijn favoriete infraroodfilter, dat minder extreme beelden produceert maar waarmee toch uitstekende kleurrijke resultaten kunnen worden behaald. Als derde filter nam hij een IR Chrome-filter mee, dat het resultaat nabootst van al lang uit de handel verdwenen Aerochrome-film, en oorspronkelijk is ontwikkeld voor luchtfotografie. Met dit filter behouden de lucht en huidtinten hun normale kleur, maar veranderen groengekleurde onderwerpen, zoals gebladerte en gras, in een oranje of rode tint.

Bij het fotograferen koos David steeds het filter dat hem het gewenste effect bood voor zijn onderwerp. Vervolgens verfijnde hij in de nabewerking de kleuren en witbalans.

A one-second exposure of a fast flowing river surrounded by mountains. The long exposure has blurred the movement of the water.

Landschap tot leven brengen met drop-in filters

Voor Guy Edwardes spelen objectieffilters een belangrijk rol in het creëren van sfeervolle beelden. Hier vertelt hij hoe zijn overstap naar een vattingadapter EF-EOS R met drop-in filter hem meer creatieve mogelijkheden biedt.

IR-opnamen naast conventionele kleuropnamen

Onder de conventionele kleurenfoto’s die David maakte met de Canon EOS R5 zijn onder meer gedetailleerde landschappen van rijstterrassen en straatportretten. Vooral de nauwkeurigheid van de autofocus, de snelheid en beeldstabilisatie van de camera werden door David gewaardeerd. "Het was geweldig werken met deze camera", vertelt hij. "Ik hoefde mijn statief de hele reis maar één keer te gebruiken. Met deze camera kon ik ook zonder statief haarscherpe foto’s maken, zelfs bij avondlicht en in de ochtendschemering.

"De Face Tracking (Gezichtstracking) is echt fantastisch voor het fotograferen van personen, zelfs kinderen die vaak druk bewegen. Zo kon ik geweldige portretopnamen maken van een jongen die heen en weer schommelde in een hangmat. Door AI Servo AF te gebruiken met Face Tracking, werd de scherpstelling op zijn hoofd gefixeerd en had ik de optie om het linker- of rechteroog te volgen. De opnamen waren scherp en gedetailleerd. Deze eigenschap was voor mij een gamechanger."

Een close-upportret van een jongetje in Vietnam, gefotografeerd met een Canon EOS R5 met autofocus om ervoor te zorgen dat zijn gezicht duidelijk en scherp is.

David heeft een Canon EOS R5 gebruikt om kleurenopnamen te maken tijdens zijn recente reis naar Vietnam, waaronder dit portret van een jongetje. De foto werd gemaakt terwijl de jongen in een hangmat aan het schommelen was. "De autofocus van de EOS R5 is mooi gefocust op zijn gezicht en ogen", vertelt David. "Met de camera in AI Servo blijft dit zachte portret de hele tijd haarscherp." Gemaakt met een Canon EOS R5 met een Canon-vattingadapter EF-EOS R met drop-in filter en een Canon EF 24-70mm f/4L IS USM objectief ingesteld op 42mm, 1/500 sec, f/4 en ISO800. © David Clapp

Houten boten drijven op het water, omgeven door planten; de kleuren van het landschap zijn veranderd in zwart-wit door gebruik van een infraroodfilter.

Voor deze foto, eveneens gemaakt in de Vietnamese provincie Ninh Bình, heeft David opnieuw het 665nm-infraroodfilter gebruikt. David vertelt: "Het doffe groen en bruine water van de scène zag er onaantrekkelijk uit qua kleur. Maar het infraroodfilter laat de kleuren prachtig naar voren komen en geeft de planten en het gebladerte een extreem ongewone look." Gefotografeerd met een Canon EOS RP omgebouwd voor gebruik van het gehele lichtspectrum, een Canon vattingadapter EF-EOS R met drop-in filter en een Canon EF 24-70mm f/4L IS USM-objectief ingesteld op 30mm, 1/160 sec, f/16 en ISO400. © David Clapp

Meer creatieve mogelijkheden

Hoewel David nog steeds graag conventionele kleurenfoto’s maakt, geeft het fotograferen met infraroodeffecten hem de meeste artistieke bevrediging. Hoewel moet worden benadrukt dat een ombouw van je camera voor gebruik van het gehele lichtspectrum niet wordt aangeraden door Canon – en dit een onomkeerbare procedure is die je garantie doet vervallen – heeft het voor David de deur geopend naar het maken van een uniek soort foto’s.

"De vrijheid die IR-fotografie je geeft, vergroot je creatieve mogelijkheden en werkt artistiek bevrijdend", zegt hij. "Naast het fotograferen met verschillende infraroodgolflengten kun je bijvoorbeeld dezelfde scène meermaals fotograferen met verschillende filters en deze opnamen combineren. Het laat je de wereld in een totaal andere frequentie zien, waardoor je zelf ook op een unieke manier naar de wereld gaat kijken."

Naast zijn infraroodfotografie wil David binnenkort met licht op het ultraviolette spectrum (onder 380 nm) gaan experimenteren, waarbij hij van plan is een UV-bandpass filter te gebruiken in zijn Canon vattingadapter EF-EOS R met drop-in filter. "Ik heb nog geen ervaring met het maken van UV-opnamen, maar ik kijk ernaar uit hier binnenkort mee aan de slag te gaan", aldus David. "Wanneer ik met deze alternatieve frequenties werk, verandert de camera in een soort van magisch instrument. Het geeft me eindeloze mogelijkheden."

Geschreven door David Clark


David Clapps uitrusting

De essentiële kit waarmee professionals fotograferen

Een Canon EOS RP-camera geplaatst op een houten tafel met daarachter een glooiend groen heuvellandschap.

Camera's

Canon EOS R5

Een next-generation 45 Megapixel full-frame CMOS-sensor zorgt voor ongelooflijke helderheid, weinig ruis en een groot dynamisch bereik. "De mogelijkheid om met de EOS R5 haarscherpe opnamen te maken van bewegende onderwerpen en de slimme functie waarmee hij gezichten, ogen en beweging volgt, zijn een grote stap vooruit voor elke reisfotograaf", zegt David. "Door de IBIS hoef ik geen statief meer met me mee te dragen."

Canon EOS RP

Een kleine, lichtgewicht en intuïtieve full-frame systeemcamera voor geweldige creativiteit onderweg. "De EOS RP is een bescheiden, lichte maar krachtige camera en maakt al een paar jaar deel uit van mijn standaarduitrusting", vertelt David. "Met deze camera kan ik de beste momenten vastleggen zonder dat gecompliceerde technologie me in mijn werk belemmert, door zijn eenvoudige lay-out en snelle toegang tot functies."

Lenzen

Canon EF 16-35mm f/4L IS USM

Leg adembenemende landschappen en architectonische beelden vast met dit compacte en lichte, hoogwaardige ultragroothoekzoomobjectief met Image Stabilizer. David gebruikt dit objectief voor landschappen, reizen, architectuur of wanneer hij voor de voorgrond een groot dynamisch bereik nodig heeft. "Dit lichte en scherpe objectief is duidelijk mijn favoriet", zegt hij.

Canon EF 24-70mm f/4 IS USM

Een veelzijdig objectief met macromodus voor maximaal 0,7x vergroting. "Dit scherpe en lichte objectief is mijn favoriete standaard zoom en is perfect voor mijn reisfotografie en landschappen", zegt David. "Hij heeft een geweldige beeldstabilisatie en vrijwel geen aberraties."

Canon EF 100-400mm f/4.5-5.6L IS II

Een compacte, krachtige 100-400mm-zoom – dit is het objectief dat David verreweg het meest gebruikt. "Ik gebruik deze zoom voor praktisch alles, van landschappen en reisportretten, tot het vastleggen van fijne details en zelfs voor macro-opnamen", vertelt David.

Canon TS-E 24mm f/3.5L II

Ontwikkeld voor uitmuntende beeldkwaliteit tot aan de randen van het frame. "Ik maak met dit objectief opnamen van vrijwel alles, van architectuur en landschappen tot interieurs en panorama’s", zegt David. "Ik gebruik hem ook in combinatie met de Canon Extender EF 1.4x III, zodat hij een 35mm f/4.5 TS-E wordt!"

Accessoires

Canon vattingadapter EF-EOS R met drop-in filter

De vattingadapter EF-EOS R met drop-in filter heeft de functionaliteit van de EF-EOS R en biedt daarnaast de mogelijkheid om drop-in filters te gebruiken. Het is dan niet nodig om filters voor een objectief te plaatsen, wat bijzonder handig is bij groothoekobjectieven met een groot voorste objectiefelement.

Gerelateerde artikelen

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Klik hier voor inspirerende verhalen en het laatste nieuws van Canon Europe Pro