Gericht kijken naar landschappen: het lange traject van locatie tot landschapsfoto

Het begint met een idee, de aantrekkingskracht die een bepaalde plek op me heeft. Soms wil ik gewoon ergens naartoe, en dat is dan reden genoeg. In andere gevallen gaat het in eerste instantie om de reis: een tocht met familie of vrienden, en de fotografie groeit daar dan gewoon omheen. Hoe dan ook, daarna gaat het om de planning, en daar begint het echte werk.

Tegenwoordig begint het grootste deel ervan online. Ik lees dingen. Ik volg reisblogs, bekijk foto's van andere fotografen en neem contact op met plaatselijke groepen – wandelaars, mensen die outdooractiviteiten doen, iedereen die het gebied kent. Zo krijg je langzaam een beeld van de locatie; het is een globaal beeld, maar genoeg als basis. Daarna kijk ik naar de logistieke kant: de route, de transfers, hoe ik er naartoe ga, waar ik kan slapen, de uitrusting die ik nodig heb voor het landschap. Voor de kalksteenformaties in Kazachstan is een heel andere voorbereiding nodig dan voor het ijzige poolgebied van Groenland.

Maar het kiezen van de plek is nog maar de helft. De andere helft is visualisatie en dit is ontzettend belangrijk. Meestal heb ik lang voordat ik aankom al een beeld in mijn hoofd: hoe de foto eruit moet zien, waar het licht moet vallen, wat ik met de foto wil zeggen. Ik ga niet op pad om de foto te ontdekken, maar ik ga op zoek naar de foto die ik al in mijn hoofd heb.

En dan komt het beste deel: het avontuurlijkste, het authentiekste. Te voet, ter plekke, fysiek op verkenning gaan.

Maar hoe duidelijk je je een fotolocatie ook hebt voorgesteld, als je er eenmaal bent, is alles toch weer anders. Een foto die ik in mijn hoofd heb, is nog niet af. Het is de plek zelf die hem compleet maakt. Dingen zien er anders uit dan op een scherm. Perspectieven veranderen, de schaal is anders en het licht doet dingen die heel onvoorspelbaar zijn.

De eerste regel die ik volg is: als je op een plek aankomt, neem dan nooit genoegen met het eerste uitzicht dat goed lijkt. Verken de hele plek. Loop rond. Je moet de plek begrijpen, ervaren, voordat je een beslissing neemt.

Ik kijk naar de textuur van de ondergrond, de begroeiing, de manier waarop de grond je blik in een bepaalde richting stuurt. Ik kijk hoe het licht in de loop van de dag valt en ik probeer kadreringen uit: verschillende hoeken, andere objectieven, ik maak een shortlist in mijn hoofd. Dit doe ik meestal midden op de dag, als het licht vlak en onopvallend is, juist omdat je dan vrij kunt werken, zonder dat je de tijd in de gaten hoeft te houden. Gebruik de uren met hard licht om beslissingen te nemen en de uren met zacht licht om foto's te maken.

Als ik eenmaal de goede plek heb gevonden, stel ik mijn camera op en richt ik me op de details, de kleine aanpassingen die het verschil maken tussen een redelijke compositie en een compositie zonder afleidingen. Als er water in beeld is, zoals een rivier of een waterval, dan denk ik goed na over de sluitertijd: hoeveel beweging wil ik vastleggen, hoe zacht moet het water eruitzien en hoeveel textuur moet het hebben?

En als alles dan is ingesteld, de camera op de goede plek staat en de compositie klopt, begint de laatste fase van landschapsfotografie. Het wachten. Het wachten op dat zachte morgen- of avondlicht: de kleur, de sfeer, die paar minuten waarop de hele scène eindelijk precies zo is als je voor ogen had.

En dan, als je alles goed hebt gedaan, is het licht precies goed… of toch niet. Dan kom je een andere keer terug om het opnieuw te doen. Hoe dan ook, je komt thuis met iets: niet alleen een foto, maar het hele traject dat je ervoor hebt afgelegd. De koude nachten, de keren dat je de weg kwijt was, het urenlange wachten. Het is allemaal ergens in het frame terug te vinden, zelfs als niemand anders het kan zien.

En dat is misschien wat deze foto's uniek maakt. Een foto gebaseerd op dagenlange tochten te voet, kou en geduld en wachten op de goede plek. Dat is een wereld van verschil met al die gepolijste, moeiteloos door AI gegenereerde foto's waarmee we nu worden overspoeld. De ene is kunstmatig gegenereerd. De andere is door iemand beleefd en ervaren. In een tijd waarin schermen onweerstaanbare aantrekkingskracht op ons hebben, trekt verkenning ons terug de andere kant op, de wildernis in, naar de bron waar we vandaan komen. En wat is er beter dan bij die bron te staan met Canon's beste cameratechnologie in je handen, klaar voor dat ene moment waarop alles samenkomt.