ARTIKEL

Meteorenzwermen fotograferen: waar, wanneer en hoe

Astrofotografen Fergus Kennedy en Timo Oksanen delen hun expertise voor het fotograferen van meteorenzwermen en geven tips voor de beste uitrusting, camera-instellingen en nabewerking.
Meteoren trekken een spoor door de nachtelijke hemel met reflecties in een meer, omgeven door silhouetten van bomen.

Fotograaf/videograaf Timo Oksanen maakte deze foto van de Perseïden-meteorenzwerm in Marttila, in het zuidwesten van Finland. De silhouetten van bomen en reflectie op het wateroppervlak vormen samen een boeiend schouwspel. Gefotografeerd met een Canon EOS R6 en een Canon RF 15-35mm F2.8L IS USM-objectief, ingesteld op 15 mm met meervoudige belichting op 8 sec, f/2.8 en ISO6400. © Timo Oksanen

Meteorenzwermen komen ongeveer tien keer per jaar voor wanneer de aarde door het stofspoor van een komeet of planetoïde beweegt. De meeste stofdeeltjes zijn van zandkorrelformaat, maar ze kunnen ook tot wel een meter breed zijn. De deeltjes verplaatsen zich met een snelheid van enkele tientallen kilometers per seconde en laten tijdens het verbranden heldere lichtsporen in de nachtelijke lucht na.

Professioneel fotograaf Fergus Kennedy heeft ruime ervaring met het fotograferen van meteorenzwermen. "Het is een geweldige kans om unieke beelden te maken", zegt hij. "Meteorenzwermen komen niet heel vaak voor en nogal wat elementen moeten samenkomen voordat je een goede foto kunt maken, dus het is geweldig als dit gebeurt."

De meteorenzwermen variëren elk in intensiteit; ze kunnen tussen de 10 en 150 meteoren per uur produceren. Elke meteorenzwerm is jaarlijks te zien wanneer de aarde in zijn baan rond de zon een specifieke wolk van stofdeeltjes doorkruist waardoor deze zwerm gedurende een bepaald deel van de nachtelijke hemel zichtbaar is. Een van de populairste meteorenzwermen wordt de Geminiden genoemd, omdat de zwerm uit het sterrenbeeld Tweelingen (Gemini) lijkt te komen. Deze zwerm verschijnt begin december aan de hemel en piekt meestal rond 14 december.

In dit artikel geven Fergus uit het Verenigd Koninkrijk en zijn collega-astrofotograaf Timo Oksanen uit Finland deskundig advies voor het fotograferen van meteorenzwermen.

Een nachtelijke hemel, gevuld met cirkelvormige sterrensporen boven een ouderwetse windmolen. Rechtsboven in de foto doorkruisen meerdere meteoren de sterrensporen.

Deze foto van sterrensporen is gemaakt met een sluitertijd van ruim twee uur en hierop staan twee meteoren in het bovenste deel van het beeld. "Het kan zijn dat de meeste van de grote lijnen in je foto's geen meteoren zijn. Dat hangt af van de plek waar je fotografeert", zegt fotograaf Fergus Kennedy. "Als het een lijn is die door het beeld loopt en in meerdere opeenvolgende foto's te zien is [zoals in het onderste deel van deze foto], dan is het een satelliet of vliegtuig." Gefotografeerd met een Canon EOS RP en een Canon RF 15-35mm F2.8L IS USM-objectief. © Fergus Kennedy

Sterren en een enkele meteoor vullen de nachtelijke hemel boven een glinsterend meer. Het beeld wordt geflankeerd door twee boomsilhouetten met aan de horizon een oranje en groene gloed.

Timo raadt aan om wat landschapselementen in het beeld op te nemen om context en een gevoel van grootte toe te voegen aan je foto's van de hemel en meteorenzwermen. Gefotografeerd met een Canon EOS R6 en een Canon RF 15-35mm F2.8L IS USM-objectief, ingesteld op 15 mm, 1,3 sec, f/2.8 en ISO4000. © Timo Oksanen

Raadpleeg de kalender en de weersomstandigheden

Wanneer je van plan bent om een meteorenzwerm te fotograferen, zoek dan eerst uit wanneer en waar de meteoren precies aan de hemel verschijnen. Er zijn verschillende websites en apps beschikbaar waarop je kunt zien wanneer bepaalde zwermen zullen passeren, in welke richting je moet kijken en in welke periode ze het meest actief zijn en dus de mooiste plaatjes zullen opleveren. De beste foto's maak je meestal in de uren net voor zonsopgang.

Gunstige weersomstandigheden voor die dag zijn essentieel. "Het fotograferen van de nachtelijke hemel is weersafhankelijk en een heldere lucht is uiteraard ideaal", zegt Fergus. "Bij het fotograferen van meteorenzwermen is de maanstand ook erg belangrijk. Raadpleeg daarom tijdens je voorbereiding ook een kalender met maanstanden. Als je opnamen maakt bij volle maan, krijg je een uitgebleekte lucht en is het veel moeilijker om goede foto's te maken."

Er zijn ook apps voor smartphones beschikbaar waarmee precies wordt aangegeven waar aan de hemel de meeste meteoren van een bepaalde zwerm te zien zijn.

Neem landschappen op voor een sterke compositie

Net als bij andere soorten astrofotografie krijg je de beste resultaten wanneer je fotografeert bij een donkere hemel zonder lichtvervuiling van bebouwde gebieden. Op internet kun je zien wat de donkerste locaties in de buurt zijn.

Timo, die in het zuidwesten van Finland woont, kiest locaties met een donkere hemel en een interessante voorgrond zoals een heuvellandschap, meren en boomsilhouetten die zijn foto's context en een gevoel van grootte geven.

"Mijn favoriete locatie is een nationaal park op ongeveer 30 minuten rijden van mijn huis", zegt hij. "Daar is heel weinig lichtvervuiling. Ik vind het een beetje saai om alleen lucht op de foto te zetten. Ik houd erg van landschappen, dus ik wil ook wat landschapselementen in mijn compositie hebben."

Een technicus met witte handschoenen maakt de sensor van een Canon-camera schoon.

Heb je Canon-apparatuur?

Registreer je apparatuur voor gratis advies van experts, onderhoud van apparatuur, toegang tot inspirerende evenementen en exclusieve aanbiedingen met Canon Professional Services.
Een op een statief bevestigde Canon EOS R5-camera met objectief staat gericht naar de hemel met op de achtergrond een veld, vijver en een door de wind gebogen boom.

Fergus bevestigt zijn Canon EOS R5 op een statief en hangt bij wind een gewicht aan de haak onder de statiefkop voor meer stabiliteit. Wanneer je camera 's nachts lange tijd buiten staat, ontstaat vaak condens op het voorste element van het objectief, waardoor je mist in je foto's krijgt. Dit kun je voorkomen door een dauwlint te gebruiken dat het objectief zodanig warm houdt dat het niet beslaat. Als je geen dauwlint hebt, raadt Fergus aan om een kleine handwarmer rondom het objectief te wikkelen en met een elastiek vast te zetten. © Fergus Kennedy

Belangrijkste camera-eigenschappen en de beste lenzen

Fergus gebruikt de Canon EOS R5 op een stevig statief voor het fotograferen meteorenzwermen. "Ik werk graag met deze camera vanwege de hoge 45 Megapixel-resolutie en de mogelijkheden bij weinig licht, de twee belangrijkste aspecten voor het fotograferen van meteorenzwermen", legt hij uit. "Die resolutie is vooral handig wanneer alle meteoren aan één kant van de opname te zien zijn. Na het bijsnijden houd je nog steeds een foto met goede resolutie over.

"De EOS R5 heeft zeker een verschil gemaakt voor mijn astrofotografie", voegt hij eraan toe. "De hoge ISO-prestaties en -gevoeligheid van de camera zijn ongekend als het gaat over full-frame sensoren."

Timo heeft onlangs zijn Canon EOS 5D Mark IV verruild voor een Canon EOS R6, die net als de EOS R5 uitstekend presteert bij weinig licht. "De EOS R6 vind ik net iets beter dan de EOS 5D Mark IV wat betreft ruis", legt hij uit. "Zonder spiegel fotograferen is ook een verbetering. In plaats van een optische zoeker waarmee je hetzelfde ziet als met het blote oog, gebruik je een elektronische zoeker waarmee je ziet wat de sensor ziet. Of je gebruikt gewoon het grote scherm op de achterkant. Dit werkt voor mij gemakkelijker."

Beide fotografen gebruiken de Canon RF 15-35mm F2.8L IS USM-lens voor astrofotografie. De ultragroothoekzoom blinkt uit in het vastleggen van innovatieve hoeken en levert een indrukwekkende optische kwaliteit dankzij de asferische- en UD-elementen. Timo zegt: "Ik gebruik de lens bij een instelling van 15 mm en probeer zoveel mogelijk van de hemel op de foto te krijgen, vooral wanneer ik ook wat van het landschap erop wil hebben. Ik pak een wijd gebied om zoveel mogelijk meteoren vast te leggen, aangezien ze alle kanten op gaan."

Ben je op zoek naar een full-frame prime lens voor astrofotografie, dan raadt Fergus ook de Canon RF 16mm F2.8 STM-ultragroothoeklens aan die geweldige creatieve mogelijkheden biedt voor het vastleggen van weidse uitzichten, vooral bij weinig licht. "Deze is snel, compact en licht, plus betaalbaar", zegt Fergus. "Voor de EF-serie zou ik de Canon EF 14mm f/2.8L II USM-lens gebruiken."

De maan komt op boven Manstone Rock op de Stiperstones-richel in Shropshire, Verenigd Koninkrijk.

Reik naar de maan: 10 tips & tricks voor maanfotografie

Andrew Fusek Peters deelt zijn tips voor opvallende maanfotografie en legt uit hoe hij met de juiste uitrusting zijn creatieve visie kan realiseren.
Het silhouet van een man met hoed en in warme kleding tekent zich af tegen een meer en de nachtelijke hemel, naast twee naar boven gerichte camera's op statieven. Twee meteoren doorkruisen de lucht boven hem.

Timo maakte deze foto in nationaal park Kurjenrahka in het zuidwesten van Finland. Hij zegt: "Het lijkt altijd zo te zijn dat je bijna geen meteoor ziet wanneer ze je probeert te fotograferen, maar zodra je foto's van iets anders maakt, blijven ze maar voorbij komen!" Gefotografeerd met een Canon EOS R6 en een Canon RF 15-35mm F2.8L IS USM-objectief, ingesteld op 15 mm, 8 sec, f/2.8 en ISO6400. © Timo Oksanen

Gebruik een intervaltimer

Het fotograferen van meteorenzwermen is een onvoorspelbare activiteit en je krijgt de beste resultaten wanneer je serieopnamen over een lange periode maakt in plaats van enkele opnamen met lange sluitertijden. Om dit voor elkaar te krijgen, gebruiken beide fotografen de ingebouwde intervaltimer van hun camera. Hiermee kunnen ze automatisch instellen hoeveel foto's hun camera moet maken en hoe lang het interval tussen de opnamen in moet zijn.

"Als je vanuit je tuin fotografeert, kun je met de intervaltimer je camera een eind weg laten klikken terwijl je ligt te slapen en in de ochtend bekijk je de resultaten", zegt Fergus. Als je camera niet over een ingebouwde intervaltimer beschikt, kun je een aparte intervalometer gebruiken zoals de Canon TC-80N3-timerafstandsbediening.

Fergus stelt zijn camera met de intervaltimer in op een interval van ongeveer 25 seconden, waarbij hij een groot diafragma en een ISO van 1600 of 3200 gebruikt. Hij fotografeert in RAW om zoveel mogelijk details te kunnen vastleggen. "Je moet misschien wat experimenteren om de juiste belichting te krijgen, maar deze instellingen zijn een goed uitgangspunt", zegt hij.

Zelfs wanneer de camera over een lange periode gelijkmatig opnamen maakt, is het vaak lastig om meteorenzwermen goed op de foto te krijgen. "Toen ik in augustus de Perseïden-meteorenzwerm fotografeerde, heb ik in ongeveer 90 minuten bijna 500 opnamen gemaakt", zegt Timo. "Op slechts 40 foto's was een soort meteoriet te zien, en op maar 20 ervan waren meteorieten mooi in beeld gebracht."

Eén meteoor doorkruist de lucht met op de achtergrond een paar wolken. De lijn van de meteoor is vooraan paars en verkleurt achteraan naar groen.

Op deze uitsnede van één afzonderlijke Perseïde-meteoor zie je zijn opvallende vorm met taps toelopende uiteinden. De kleuren worden veroorzaakt door verschillende elementen in de komeet die verbranden in de bovenste laag van de atmosfeer. Gefotografeerd met een Canon EOS R5 en een Canon RF 15-35mm F2.8L IS USM-objectief, ingesteld op 17 mm (op moment van opname), 15 sec, f/2.8 en ISO3200. © Fergus Kennedy

Je opnamen van meteorenzwermen nabewerken

Zowel Timo als Fergus maakt een selectie van hun beste foto's en opent deze in Adobe® Photoshop® of Adobe Photoshop Lightroom® als lagen op elkaar om een mooi aantal meteoren in dezelfde foto te krijgen.

Omdat de foto's van de meteorenzwerm over een lange periode zijn gemaakt, veranderen de sterren in het beeld langzaam van positie doordat de aarde draait. Om sterrensporen in foto's te voorkomen, selecteren ze één van hun foto's voor de achtergrondsterren en gebruiken dan de gum om alles te verwijderen behalve de meteoren in de andere lagen. Op YouTube staan gedetailleerde tutorials om op deze manier foto's van meteorenzwermen samen te voegen.

Geduld en doorzettingsvermogen

Als je alle adviezen van Fergus en Timo gebruikt bij je voorbereiding, heb je een grotere kans om een paar fantastische foto's van een meteorenzwerm te maken, maar er zijn geen garanties. "Je moet geduld hebben en niet opgeven", zegt Timo. "Wanneer je met je camera minstens een uur lang in één richting foto's maakt, heb je vaak kans om een paar mooie meteorieten vast te leggen."

Fergus is het daarmee eens. "Je hebt ook een flinke dosis geluk nodig", zegt hij. "Als de opname geen goede foto's oplevert, probeer je het de volgende keer weer. Ook wanneer het niet lukt om de meteoren die je in beeld wilt goed te fotograferen, is het toch leuk om buiten te zijn."

Geschreven door David Clark


Adobe, Lightroom en Photoshop zijn gedeponeerde handelsmerken of handelsmerken van Adobe in de Verenigde Staten en/of andere landen.

Gerelateerde artikelen

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Klik hier voor inspirerende verhalen en het laatste nieuws van Canon Europe Pro