ARTIKEL

Strangely Familiar: Guia Besana's gefictionaliseerde vrouwen

Canon Ambassador Guia Besana vertelt over haar nieuwste serie, Strangely Familiar – een project geïnspireerd door persoonlijke ziekte en het waargebeurde verhaal van een vrouwelijke freakshowartiest uit de negentiende eeuw.
Omlijst door een afbrokkelende deuropening kijkt een model met bebaard siliconen masker ongelukkig naar beneden, terwijl ze een transparante gele ballon vasthoudt.

In haar nieuwste serie Strangely Familiar onderzoekt Canon Ambassador Guia Besana met gestileerde fictie zeer reële discriminatie tegen vrouwen die worden beschouwd als 'anders' – zowel in voorbije eeuwen als vandaag de dag. Deze foto van een model met bebaard siliconen masker uit oktober 2020 is geïnspireerd op het hartverscheurende waargebeurde verhaal van Julia Pastrana, een freakshowartiest uit de negentiende eeuw. Gefotografeerd met een Canon EOS R5 en een Canon RF 50mm F1.2L USM-objectief, ingesteld op 1/640 sec, f/1.2 en ISO160. © Guia Besana

Op een ochtend was de Italiaanse fotograaf Guia Besana met haar dochter aan het ontbijten, toen ze een slokje uit haar mok nam. Ze morste hete koffie over zichzelf heen. "Er is iets vreemds met je, mam, iets met je mond", zei haar 10-jarige dochter. En jawel, toen ze in de badkamerspiegel keek, stond één oog wijd open, terwijl haar mond aan dezelfde kant neerhing. Doodsbang dat ze een beroerte had gehad, sprong Guia in een taxi naar het ziekenhuis waar de artsen verklaarden dat ze Bellse parese had, een tijdelijke verlamming van de gezichtsspieren.

In de drie maanden daarna, toen haar aandoening op zijn hevigst was, zag ze de wereld op een nieuwe manier. "Ik moest eten met een rietje en mijn oog dichtplakken met tape om te slapen", zegt Guia. "Het was verschrikkelijk." Plotseling was ze zich bewust van het gestaar van andere mensen – voyeuristische blikken van vreemden en bezorgde blikken van haar familie. "Ik was niet meer bevoorrecht, en het deed me beseffen wat het betekent om bevoorrecht te zijn", herinnert ze zich tweeënhalf jaar later, nu ze bijna volledig hersteld is. "Die verandering van perceptie interesseerde me."

De in Barcelona gevestigde fotograaf begon 19e-eeuwse freakshows te onderzoeken en kwam de figuur Julia Pastrana tegen, een Mexicaanse vrouw met een aangeboren genetische aandoening waardoor haar gezicht en lichaam met haar waren bedekt. Julia werd uitgebuit en belachelijk gemaakt en trad op in de show 'De lelijkste vrouw ter wereld'. In dit interview bespreekt Guia hoe haar nieuwste project, Strangely Familiar, is geïnspireerd op Julia's verhaal en haar eigen ervaringen, en hoe het project past binnen een bredere benadering waarin ze fictie gebruikt om na te denken over de realiteit van het vrouw-zijn vandaag de dag.
Een groep mannen en vrouwen in nette kleding in jaren-vijftigstijl gluurt door een groen gordijn met ruches.

In deze afbeelding, die de foto bovenaan de pagina aanvult, gluurt een groep net geklede mannen en vrouwen opgetogen door een gordijn met ruches naar de bebaarde dame, die zich buiten beeld bevindt. "Het doel van een fotograaf is om jezelf los te koppelen, andere verhalen binnen te laten en iets in andere mensen op te wekken, wat niet altijd positief is", zegt Guia. Gefotografeerd met een Canon EOS R5 en een Canon RF 50mm F1.2L USM-objectief, ingesteld op 1/10 sec, f/4.5 en ISO160. © Guia Besana

Hoewel Strangely Familiar is geënsceneerd, heeft het twee referentiepunten die op de werkelijkheid zijn gebaseerd – jouw ervaring en het verhaal van Julia Pastrana. Waarom wilde je ze samenbrengen?

"Ik kan mijn ervaring niet vergelijken met haar leven, maar het was wel de vonk. Ik wilde haar isolatie, haar eenzaamheid en ook haar veerkracht onderzoeken. Voor mij maakte die ervaring me een beter mens. Ik weet nog dat ik in een bus zat waar iedereen naar me keek. Eén vrouw in het bijzonder leek vol afkeer. Dit gaf de inspiratie voor een foto uit de serie waarop een groep mensen in de mist te zien is. De foto gaat over de willekeur waarmee je in een situatie geboren wordt. Er is geen gerechtigheid. Ik was benieuwd naar het leven van deze andere mensen, van deze vrouw. Het doel van freakshows was om het publiek zich beter te laten voelen, omdat ze zagen dat het leven van iemand anders erger was dan dat van hen. Dat bestaat vandaag de dag nog steeds – door de manier waarop we elkaar beoordelen op sociale media, en in die bus."

Denk je dat dit iets groters zegt over hoe vrouwen visueel worden behandeld?

"Ja. Vrouwen staan onder die druk om perfect te zijn, esthetisch gezien. Maar dit zijn de verschillende ideeën die je aan het beeld kunt toevoegen. Mijn werk begint altijd bij mijzelf, vanuit een persoonlijke situatie, en dan maak ik het langzaam universeel. Ik heb niet één publiek of één betekenis in gedachten – het gaat erom een discussie rond het onderwerp te stimuleren."

De beelden in de serie zijn nogal onthutsend. Kun je ons meer vertellen over de emoties die je wilde opwekken, en hoe het siliconen masker dat het model draagt hieraan bijdraagt?

"Het is die griezeligheid. Je voelt je ontregeld als je deze foto's ziet. Maar er zit iets echts in waar ik doorheen ben gegaan. Ik had niet het budget om iemand professioneel op te laten maken voor elke shoot, dus heb ik het masker laten maken door een Italiaanse speciale effecten-studio. Ik heb ze gevraagd om iets van Julia Pastrana in het haar te behouden, maar om het te mengen met iets moderners. Vanaf de eerste foto's vond ik dat er iets griezeligs mee was dat ik niet fijn vond. Maar juist daarom wilde ik ermee doorgaan om te zien wat er zou gebeuren. Dat is het griezelige dat mensen voelden toen ze mij zagen."

Heb je Canon-apparatuur?

Registreer je apparatuur voor gratis advies van experts, onderhoud van apparatuur, toegang tot inspirerende evenementen en exclusieve aanbiedingen met Canon Professional Services (CPS).

Wie is het model dat als Julia Pastrana figureert?

"Het model is een Russische vriendin van mij die eerder voor me heeft geposeerd. Ik had iemand nodig die beschikbaar was, omdat ik dit fotografeerde wanneer ik het maar tussen mijn opdrachten als portretfotograaf kon inpassen. De andere modellen zijn op straat gecast. Als je een professioneel model gebruikt, geven ze je maar één ding en dat is het. Mensen die geen modellen zijn, kunnen je veel meer geven. Of ze geven je iets minder en dat is op een andere manier interessant. Fotografisch gezien word je creatiever omdat er een uitwisseling is, ze nemen deel aan je creatieve proces."
Twee enorme groene bladeren en een enkel been in een roze panty steken door scheuren in een groot wit laken.

Een foto uit Guia's project LEG IT!, een reeks zelfportretten die de door ons allemaal gevoelde drang illustreren om te ontsnappen aan fysieke opsluiting, wat nu duidelijker dan ooit is geworden door de coronaviruspandemie. "Beweging is de enige manier waarop je de wereld om je heen kunt beïnvloeden. Ik moet lopen om te kunnen blijven denken, groeien en creëren. De lockdown bevroor mijn benen en verdoofde ze", zegt Guia. Gefotografeerd met een Canon EOS R en een Canon RF 50mm F1.2L USM-objectief, ingesteld op 1/800 sec, f/8 en ISO160. © Guia Besana

Een donkerharige jonge vrouw houdt een klein boeket bloemen vast en kijkt vanachter een dun roze gordijn.

Guia begon in de fotojournalistiek, maar maakte de overstap van realisme naar fictie na de geboorte van haar dochter in 2007 en het daaruit voortvloeiende interne conflict waarmee ze werd geconfronteerd als jonge ouder met professionele ambities. Deze foto, uit Guia's serie A Rummage of Flowers, maakte ze als onderdeel van een EOS R-shoot voor Canon. Gefotografeerd met een Canon EOS R en een Canon RF 50mm F1.2L USM-objectief, ingesteld op 1/125 sec, f/2.8 en ISO160. © Guia Besana

Hoe ontwikkel je ideeën – en hoe helpt je gekozen uitrusting je?

"Vaak begint het met de locatie. Ik zie een plek die ik leuk vind en die past bij een idee dat ik in gedachten heb, en dan begin ik er omheen te werken. Deze foto's zijn geen scènes die rechtstreeks uit het leven van Julia Pastrana komen; ze onderzoeken de dingen die ons verbonden. Bij mijn proces draait het om samenstellen. Het gaat erom dingen proberen te vinden in de echte wereld – locaties, kostuums, mensen, rekwisieten – die mijn gedachten het beste uitdrukken. Ik heb deze foto's gemaakt met een Canon EOS R5 en een Canon RF 50mm F1.2L USM-objectief op een statief. De scherpstelling van de R5 is ongelooflijk, en de RAW-bestanden zijn enorm. Dat is belangrijk bij kunstfotografie, vooral omdat ik mijn werk graag op groot formaat print wanneer ik het tentoonstel. De camera is ook zo enorm aanpasbaar – je kunt hem zo instellen dat hij je manier van denken volgt, waardoor het proces soepel verloopt. De camera is mijn beste vriend!"
Twee vrouwelijke benen in een roze panty steken omhoog uit het kreupelhout.

Nog een foto uit Guia's collectie LEG IT!, waarin ze via zelfportretten de ongeziene effecten van de lockdown onderzoekt. Guia beschrijft de foto's uit de serie als 'metaforen van tegenstrijdige gevoelens en de noodzaak om te herstellen van onnatuurlijke gevangenschap'. Gefotografeerd met een Canon EOS R en een Canon RF 50mm F1.2L USM-objectief, ingesteld op 1/80 sec, f/5.6 en ISO160. © Guia Besana

Je begon in de fotojournalistiek en maakte vaak werk over de ervaringen van vrouwen. Was er een moment waarop je gedesillusioneerd raakte over het genre en je in plaats daarvan tot fictie wendde?

"Zelfs toen ik reportages deed, keek ik naar het werk van Gregory Crewdson en Stan Douglas. Die mensen hebben altijd het soort fotografie vertegenwoordigd waar ik van houd. Ik veranderde nooit de positie van objecten, maar ik was wel op zoek naar kaders die op verschillende manieren gelezen konden worden. Toen ik zwanger werd van mijn dochter, was het moederschap mijn prioriteit. Ik worstelde met dit conflict, ik wilde de 'goede moeder' zijn, maar tegelijkertijd wilde ik de fotograaf zijn en was ik ambitieus. Ik besloot dat moederschap en conflict mijn volgende onderwerp zouden zijn. Ik begon scènes te creëren die beschreven wat ik voelde, waar mijn vrienden het over hadden. Dit was in 2007 – praten over de babyblues was toen taboe.
Katya Mukhina with her Canon EOS R at a frozen lake in Russia.

EF-objectieven gebruiken in combinatie met het EOS R System

Portretfotograaf Guia Besana en professioneel huwelijksfotograaf Katya Mukhina vertellen hoe vattingadapters hen meer creatieve opties bieden – en hen helpen meer uit hun lenzen te halen.
"Ik liet het werk aan een Italiaanse fotoredacteur zien die me aanmoedigde door te gaan, en toen won ik in 2012 de Amilcare Ponchielli GRIN-prijs. Door die erkenning zag ik dat er ruimte was voor dit soort verhalen die uit de werkelijkheid kwamen, maar gefictionaliseerd waren. Ik merkte ook dat het problematisch werd om de wereld rond te reizen en verhalen over verschillende culturen te vertellen. In de jaren zestig, zeventig en tachtig hadden grote fotografen het budget om maanden te besteden aan het vastleggen van deze verhalen en ze te doorgronden. Tegenwoordig is dit zelden nog mogelijk. Als je naar verschillende plekken reist, is het moeilijk om de situatie echt te begrijpen. Door verhalen op deze andere manier te vertellen kon ik eerlijk zijn. Ik voelde me vrijer."

Is er iets aan 'fictieve' fotografie waardoor je het vooral geschikt vindt om de ervaringen van vrouwen mee vast te leggen?

"Nee. Er zijn ook mannelijke fotografen die dit doen. Het gaat meer om de noodzaak om iets te verdrijven. Mijn focus op vrouwelijke ervaring komt doordat ik een vrouw ben. Aan de andere kant, als ik een man was geweest, had ik geen zwangerschap meegemaakt, dus misschien had ik dan mijn loopbaan als fotojournalist voortgezet. Maak ik dit soort werk omdat ik een vrouw ben of omdat ik, doordat ik een vrouw ben, dingen op een andere manier zie? Daar valt over te discussiëren. Als je me vraagt: 'Beschouw je jezelf als een feminist?', zou ik natuurlijk ja zeggen, maar daar ging het me niet om toen ik begon. Mijn bedoeling was om de dingen te onderzoeken die ik voelde en ze uit te drukken.”

Geschreven door Rachel Segal Hamilton


Gerelateerde artikelen

  • How the Canon Female Photojournalist Grant changes lives

    ARTIKEL

    De Canon Female Photojournalist Grant verandert levens

    Zes verschillende documentairefotografes leggen uit waarom de Canon Female Photojournalist Grant een keerpunt was in hun carrière.

  • Een man zonder shirt die met clownmake-up in een bad zit.

    ARTIKEL

    Vijf fotoverhalen die 2020 perfect samenvatten

    Als er iets zeker is, is het wel dat iedere fotograaf in 2020 een uniek verhaal te vertellen had.

  • A portrait of a model in a white jacket in front of a busy but blurred street.

    ARTIKEL

    De beste Canon-objectieven voor portretfotografie

    Fotografen Guia Besana, Félicia Sisco en Ilvy Njiokiktjien, alsook Mike Burnhill van Canon, geven deskundig advies over de beste Canon-objectieven voor het perfectioneren van portretten.

  • Regisseur Ashleigh Jadee staat achter haar camera terwijl een groep mannen haar werk bekijkt.

    ARTIKEL

    Hoe voelt het om een vrouwelijke filmmaker te zijn?

    Regisseur Ashleigh Jadee en filmmakers Carys Kaiser en Heather Hughes vertellen waarom de toekomst er rooskleuriger uitziet voor vrouwen die in de filmindustrie willen werken.

  • Meld je aan voor de nieuwsbrief

    Klik hier voor inspirerende verhalen en het laatste nieuws van Canon Europe Pro