ARTIKEL

"Die corruptie maakte me soms moedeloos": Brent Stirton over de handel in neushoornhoorns

Een noordelijke witte neushoorn in het Ol Pejeta-reservaat in Kenia, 13 juli 2011. Hij wordt permanent bewaakt door een team dat hem beschermt tegen stropers. Van deze soort zijn er nog maar acht dieren in leven. Het is een van de meest bedreigde diersoorten ter wereld. Vier van hen leven in dit reservaat. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark II en een Canon EF 35mm f/1.4L USM-objectief. © Brent Stirton

Het karkas van een zwarte neushoorn die nog geen 24 uur dood is, ligt in elkaar gezakt in de modder. Zijn indrukwekkende hoorn is afgehakt door stropers; het roze vlees eronder ligt bloot. 'Memorial to a Species', de foto die Brent Stirton de titel ‘Wildlife Photographer of the Year 2017’ opleverde, werd genomen in Hluhluwe–Imfolozi Park, Zuid-Afrika. Hij is shockerend in zijn eenvoud. Maar er is niets eenvoudigs aan het verhaal achter de foto.

Er zijn wereldwijd nog minder dan 30.000 neushoorns in leven, waarvan de meeste in Zuid-Afrika. Terwijl hij samen met journalist Bryan Christy werkte aan een speciaal onderzoek voor National Geographic, ontdekte Brent een verwerpelijke handel met slechts enkele winnaars, te veel verliezers en wereldwijde corruptie.

Brent’s Wildlife Photographer of the Year 2017 award-winning photograph shows a dead Black Rhino bull, stripped of its horn. It was shot twice before its horn was hacked off.
De foto die Brent de titel ‘Wildlife Photographer of the Year 2017’ opleverde. De foto is genomen op 17 mei 2016 in het Hluhluwe–Imfolozi Park, Zuid-Afrika, en toont het onthoornde karkas van een zwarte neushoornstier, die minder dan 24 uur voor dat moment ten prooi was gevallen aan stropers. Deze zwarte neushoorn, waarvan wereldwijd minder dan 3000 soortgenoten in leven zijn, werd twee keer neergeschoten voordat zijn hoorn werd afgehakt. Gefotografeerd met een Canon EOS-1D X en een EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief. © Brent Stirton

Voor Brent was dit niets nieuws. Hij werkte voor het eerst aan een project over de handel in neushoornhoorns in 2011, ook voor National Geographic. Tijdens dit project concentreerde hij zich op de vraag naar deze hoorns in China en Vietnam, waar hij traditionele genezers en hun klanten documenteerde. Het hoorn van neushoorns wordt in deze landen al 2000 jaar lang gebruikt om een hele reeks kwalen te behandelen, hoewel er geen enkel wetenschappelijk bewijs is dat dit enig medicinaal effect heeft. En de laatste tijd groeit de markt razendsnel door de groeiende economische welvaart. Vijf jaar na deze eerste opdracht is neushoornhoorn meer waard dan goud en willen Zuid-Afrikaanse neushoornfokkers dat de handel in deze hoorns wordt gelegaliseerd. Tijd voor Brent en Bryan om terug te keren naar dit verhaal.

De breedschalige, aangrijpende reeks Rhino Wars, een project dat zes maanden heeft geduurd en voornamelijk werd gemaakt in Zuid-Afrika en Mozambique, stelt de belangrijkste spelers voor. De kijker maakt kennis met arme stropers, corrupte ranchers, de politie die met moeite informatie verzamelt om stropers te arresteren, toegewijde niet-gouvernementele organisaties (ngo's) en veeartsen die nieuwe revalidatiemethodes bedenken voor neushoorns die een onthoorning hebben overleefd, en ook met de sleutelfiguren die deze handel willen legaliseren.

A rhino poacher who was known to arrange weapons and transport for rhino poachers is detained by park rangers. He was arrested due to information given by the International Anti-Poaching Foundation, which, according to Brent, is “the only effective anti-poaching group on the ground in Mozambique.”
Moses Chauque, een neushoornstroper waarvan bekend was dat hij wapens regelde en vervoerde voor neushoornstropers, werd op 9 april 2016 gearresteerd door parkwachters in Sábiè Game Park, Mozambique. Hij werd eindelijk gearresteerd dankzij informatie van de International Anti-Poaching Foundation, die volgens Brent "de enige efficiënte antistropersgroep in het veld in Mozambique" zijn. Gefotografeerd met een Canon EOS-1D X en een Canon EF 35mm f/1.4L II USM-objectief. © Brent Stirton

Een van die mensen is John Hume, een zakenman die rijk werd door timeshares en nu 's werelds belangrijkste neushoornfokker is. Op zijn ranch leven 1400 neushoorns. Hij betaalt $ 200.000 per maand aan beveiliging om zijn dieren te beschermen tegen stropers. De veearts van Hume zorgt ervoor dat hun hoorns regelmatig worden ingekort. Als er minstens 110 mm overblijft, blijft het weefsel in de wortel van de hoorn intact en kan deze teruggroeien. Hume zou al zo'n $ 40 miljoen hebben verdiend door deze stukken hoorn te verkopen op de Aziatische markt. Hoewel Brent hem niet wil beschrijven als slecht, vindt hij wel dat de man duidelijke belangen heeft: "Ik vind niet dat de toekomst van de soort afhankelijk moet zijn van de belangen van één man." Een andere neushoornhouder, Dawie Groenewald, staat terecht voor meerdere beschuldigingen over illegale neushoornjachten. Als de handel in neushoornhoorn zou worden gelegaliseerd, zou hij hiermee bergen geld kunnen verdienen.

Ik ben geen idealist, ik reageer gewoon op wat ik met mijn eigen ogen zie.

Beide mannen waren bereid Brent en Bryan te ontmoeten. Ze zagen een kans om hun standpunt te verdedigen, maar Brent trapte er niet in. "Tot iemand me een systeem toont dat vrij is van corruptie en geen achterpoortjes heeft die kunnen worden uitgebuit, blijf ik sceptisch. Niet omdat ik een idealist of hippie ben, maar omdat ik reageer op wat ik met mijn eigen ogen zie." Volgens hem is er een efficiëntere aanpak om de de handel in hoorn te stoppen: informatie verspreiden in de Aziatische markt die de vraag om hoorns genereert.

De zwarte markt in Vietnam en China is de belangrijkste bestemming voor neushoornhoorns omdat men er nog steeds gelooft dat het proteïnerijke materiaal geneeskrachtige eigenschappen heeft. "Maar [hoorns] hebben helemaal geen medicinale werking," zegt Brent. "Ze bestaan uit keratine, een lichte base. En toch is er een groep mensen die dit verkopen aan een naïef publiek. Stel dat je kind doodziek is, je hebt alles al geprobeerd en plots zegt er iemand: 'Probeer het eens met neushoornhoorn'. Je geeft al je geld eraan uit, neemt een hypotheek op je huis, je doet al het mogelijke om dit product te bemachtigen voor je kind. Je kind neemt het en er gebeurt niets. Wat voor mensen doen aan dit soort marketing?"

Hope the rhino is shown undergoing one of the five surgical operations to treat her wound. Hope recovered enough to start growing another horn, but died from a bacterial infection in late 2016.
Brent nam deze foto van Hope op 2 april 2016, tijdens een van de vijf operaties die ze nodig had om te herstellen van de verwijdering van haar hoorn. Tijdens het proces werden chirurgische technieken gebruikt die ook tijdens buikoperaties bij mensen worden toegepast om de wond te sluiten zonder de huid te beschadigen. Hope genas genoeg om een nieuwe hoorn te laten groeien, maar stierf eind 2016 als gevolg van een bacteriële infectie. Gefotografeerd met een Canon EOS-1D X en een EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief. © Brent Stirton

De moeilijkste uitdaging tijdens het maken van Rhino Wars was het tot de bodem uitspitten van dit ingewikkelde verhaal. Brent heeft bij het documenteren van het werk van de ngo's zeer grondig onderzoek gedaan. "Er gaan enorme sommen geld naar dierenbescherming in Zuid-Afrika, maar niet alles komt goed terecht, dus moet je erg kritisch zijn over met wie je je tijd doorbrengt," vertelt hij. "Veel fotografen werken traag aan hun verhaal. Dat doe ik niet. Ik heb het meestal druk, dus ik sta een beetje onder druk," zegt Brent. Achter de schermen kostte het heel wat moeite om dit project aan het rollen te krijgen: hij moest onder andere relaties opbouwen en goed analyseren wat er precies aan de hand was. Daarna was "het fotograferen het makkelijke deel", voegt hij toe. "Ik ben eerst en vooral journalist en daarna fotograaf. Ik moet de feiten in foto’s gieten die het probleem tastbaar maken."

A two-man security team on anti-poaching duties in the world’s largest rhino breeding ranch, Buffalo Dream Ranch, is deployed by a helicopter.
Buffalo Dream Ranch, Zuid-Afrika, 24 mei 2016. Een beveiligingsteam van twee agenten heeft de taak stropers te weren uit het grootste neushoornreservaat ter wereld. Op de ranch van John Hume leven zo’n 1400 neushoorns. Hij is voorstander van het legaliseren van de handel in neushoornhoorns verkregen via humane onthoorning, maar "critici stellen dat het legaliseren van deze handel nog meer achterpoortjes in een reeds corrupt systeem zou openzetten en alleen maar zou leiden tot de dood van meer neushoorns," vertelt Brent. Gefotografeerd met een Canon EOS-1D X en een EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief. © Brent Stirton

90 procent van de foto’s nam hij met een Canon EOS-1D X Mark II. Voor portretten gebruikte hij de EOS 5DS R. "Ik gebruik de 5DS R voor de details en de driedimensionaliteit die deze aan mijn foto’s toevoegt. In de wildernis kan ik niet altijd zomaar mijn uitrusting opladen, wat soms problemen oplevert met de camera. De 1D X II is onverwoestbaar op dat vlak. En deze doet het uitstekend bij zwak licht - dat vind ik ook erg handig. Ik gebruik de objectieven EF 35mm f/1.4L II USM en EF 24-70mm f/2.8L IS USM. Soms gebruik ik ook een langer objectief, maar ik sta graag dicht bij wat ik wil fotograferen."

A rhino is captured to be moved for relocation to the more secure facility in the Ezulu Game Reserve, South Africa. The rhinos travelled 20 hours to their new location, sedated every three hours.
Een neushoorn wordt gevangen op 15 mei 2016 en vervoerd naar een veiligere omgeving in het Ezulu Game Reserve in Zuid-Afrika. De reis die de neushoorn moest afleggen, duurde 20 uur, en hij werd om de drie uur opnieuw verdoofd. Gefotografeerd met een Canon EOS-1D X en een EF 24-70mm f/2.8L II USM-objectief. © Brent Stirton

Vreemd genoeg zorgt net zijn gave om een stap achteruit te zetten en de zaak vanuit elk mogelijk perspectief te bekijken, ervoor dat Brents foto's zoveel diepgang hebben. "Het gaat niet enkel over stropen. Het zit veel dieper dan dat," legt hij uit. "Handelaars benaderen een jonge parkwachter of iemand die pas in het reservaat is begonnen en bieden hem 10.000 rand aan. Voor zo'n parkwachter komt dat overeen met vier tot zes maanden loon. En hij krijgt het bedrag als hij de handelaars vertelt waar ze neushoorns kunnen vinden. Dan zijn er nog [dorpelingen uit Mozambique], een van de armste landen ter wereld, die aan de rand van het Kruger National Park wonen, het grootste neushoornreservaat ter wereld. Dat is vragen om problemen."

Er is geen gemakkelijke oplossing: "Het probleem is dat deze situatie tot in de bovenste niveaus van de samenleving doorloopt. Die corruptie maakt me soms moedeloos, maar er zijn ook goede mensen die zich wel inzetten voor het lot van deze dieren. Het is mijn taak om hen te steunen," zegt hij. En er is geen tijd te verliezen. "We komen stilaan in een tijdperk terecht waarin het aantal wilde dieren zo klein wordt dat we hen allemaal in reservaten kunnen stoppen. Dat betekent het einde van de 'echte' wilde dieren, die gewoon in het wild leven. Het probleem ligt ook bij de leiders. Ofwel zetten we mensen aan de top die bezorgd zijn om de situatie en genoeg macht hebben om er iets aan te doen, ofwel gaat dit gewoon door."

Geschreven door Rachel Segal Hamilton


Meer informatie over de EOS-1D X Mark II en de EOS 5DS R vind je op de productpagina’s.

Canon Professional Services

Leden krijgen toegang tot CPS-ondersteuning, zowel lokaal als op grote evenementen, een snelle reparatieservice en mogen gratis materiaal lenen (afhankelijk van het niveau van je lidmaatschap).

Aanmelden

Ontdek meer

Canon Professional Services