Jij, ik, de stad, de zee: we zijn allemaal koraal

Vaak is het, als we iets nieuws leren, best lastig om een concept te begrijpen, tenzij we het kunnen koppelen aan iets tastbaars, iets wat er echt toe doet. Dus toen we fotograaf, marien bioloog en allround koraalexpert Martin Colognoli vroegen om mee te doen aan ons Canon Young People-programma en negen tieners uit de stad iets te leren over koraalbescherming en de ecologie van de oceaan… Nou, toen was er maar één ding dat we konden doen.

En zo kwamen Ali, Ouways, Enes, Awa, Mariame, Pranitha, Ramata, Kandioura en Mansour terecht op de Cap Blanc-Nez, vlakbij Calais, waar ze uitkeken over de zee. "Wat is dat voor land daar?" vroeg iemand. "Dat is de Engelse kust", antwoordde Martin, terwijl iedereen hem verbaasd aankeek.

Hij nam de tieners drie dagen mee op een avontuurlijke ontdekkingstocht langs de kust, en liet ze zien hoe we beelden kunnen gebruiken om verbinding te maken met de wereld om ons heen. De meesten van ons zullen de buitengewone schoonheid van een koraalrif nooit met eigen ogen zien – en toch is het beschermen ervan net zo belangrijk voor onze tieners in Parijs als voor gemeenschappen in Londen, boerenfamilies in West-Afrika of gezinnen waar dan ook die afhankelijk zijn van de gezondheid van de oceaan. Deze reis was dus in veel opzichten een openbaring, niet in de laatste plaats omdat onze tieners zo konden zien wat er buiten de hoofdstad allemaal te beleven valt.

Want deze leerlingen, tussen de 13 en 17 jaar oud, komen uit Goutte-d'Or, in het 18e arrondissement van Parijs. Dat is een van de meest diverse en levendige wijken van de stad (de naam betekent letterlijk ‘gouddruppels'), maar het is van oudsher ook een complexe buurt, met heel reële sociale uitdagingen. Daarom werd les Enfants de la Goutte d'Or (EGDO) opgericht, om kinderen en jongeren te ondersteunen op allerlei gebieden, van onderwijs, sport en cultuur tot gedragsstrategieën. Dankzij hun relatie met het Young People-programma van Canon Frankrijk werd Martin aan de groep voorgesteld.

Hun eerste dag brachten ze door in Boulogne-sur-Mer, de thuisbasis van Nausicaá, het grootste aquarium van Europa. Daar maakten ze voor het eerst kennis met zowel koralen als camera's. "Dat was een enorme ontdekking", herinnert Martin zich. "Want sommigen hadden nog nooit de zee gezien en daar stonden we dan, naar vissen te kijken, over de oceaan te praten en over koraal te leren. Die verbaasde blik op hun gezichten! Ze vonden het geweldig en waren zo blij dat ze erbij waren."

Er is iets heel ontroerends aan de verwondering van de kindertijd, vooral als die vormende ervaringen plaatsvinden terwijl ze met grote snelheid op de volwassenheid afstormen. "Ze wisten niet wat een hostel was. En ze waren er niet aan gewend in restaurants te gaan eten. Velen waren nog nooit eerder weggeweest van hun familie. Al die ervaringen waren helemaal nieuw voor ze", aldus Martin. En hij voegt eraan toe: "En ze leerden ook nog eens heel veel over koraal."

Omdat "zelfs volwassenen zich niet verbonden voelen met koraal", wist Martin dat hij een aanpak nodig had die de tieners zou aanspreken. Naast een rondleiding door het aquarium vertelde hij ze dat koraal op allerlei plekken te vinden is, dus niet alleen in tropische gebieden, en hij vertelde over zijn ervaringen bij het opzetten van de ngo Coral Guardian. Hij gebruikte zijn kunstproject WE ARE CORALS als een manier om de heel menselijke eigenschappen van koraal tot leven te brengen. "Ze werken onder water samen en daar kunnen wij inspiratie uit putten. We hebben ook gekeken naar hoe koraal op de lange termijn ruimte inneemt, net zoals wij dat doen."

Maar op dag twee stonden sommigen voor het eerst oog in oog met de zee, boven op een klif, terwijl ze hun camera's op Dover richtten ("Het waaide enorm, het was bewolkt en het regende – en toen hield het ineens op en scheen de zon twee uur lang!"). En op zo'n moment, met de beukende golven onder hen, was het de perfecte gelegenheid om de echt grote vragen aan te snijden – "Waarom is de zee zout? Hoe beïnvloedt de maan de getijden?" Ze bezochten een plaatselijk museum waar nog meer vragen over het kustecosysteem werden beantwoord. Toen was het tijd om terug te keren naar Parijs en hun nieuwe kennis toe te passen op een heel bijzonder fotoproject.

De volgende dag werden ze hartelijk ontvangen op het kantoor van Canon France. Na een VIP-rondleiding door het Customer Experience Centre gingen ze aan de slag in een fotografieworkshop met Martin, waar ze portretten maakten geïnspireerd op WE ARE CORALS voor een tentoonstelling in FGO-Barbara, een enorm cultureel centrum in het hart van Goutte-d'Or. Het was een heel andere ervaring om in de studio te zijn en te leren hoe je een portret op professionele wijze belicht. Maar het was ook de samenkomst van alles wat ze samen hadden geleerd, wat duidelijk werd toen journalisten de tieners naar hun ervaringen vroegen. "Ze vertelden dingen die ze twee dagen eerder nog niet wisten!" lacht Martin. "Samenwerking, symbiose, de manier waarop koralen samenleven met algen: ze hebben veel geleerd!"

De aanloop naar de tentoonstelling was dus voor alle deelnemers een periode vol spanning. Vrienden en familie waren uitgenodigd voor een besloten bezichtiging, wat ontzettend spannend was en, aldus Martin: "Ze waren allemaal heel blij dat ze de kunstenaars van het moment waren". Er werden toespraken gehouden, de ouders waren dolblij en de foto's konden niet meer lof krijgen.

Het was ook ontzettend ontroerend om te zien dat hun foto's naast een heel bijzondere selectie portretten van Martin hingen. Door de gezichten van de jongeren te combineren met beelden van de prachtige koralen waarover ze drie dagen lang hadden geleerd, bracht hij een diep gevoel van verbondenheid tot uitdrukking. "Niet los van de natuur, maar onderdeel van hetzelfde levende systeem."

De foto's vertelden ook een indrukwekkend verhaal over drie dagen vol nieuwe inzichten en hoe gesprekken over de ecologie van koraalriffen je kunnen veranderen, zelfs als je nog nooit de zee hebt gezien. Voor Martin was het iets wat hij zijn hele leven zal onthouden: "De verwondering in hun ogen, het ontdekken van nieuwe dingen, zo leergierig." Misschien kunnen de tieners van Goutte d'Or zich nu voorstellen dat ze deel uitmaken van de toekomst die we allemaal graag zouden zien.

We steunen initiatieven om de verborgen wereld van het koraal te redden. Volg de voortgang van ons werk hier.