Zien is geloven: de kracht van rolmodellen in het Canon Young People Programme

Zelfvertrouwen is krachtig, maar ontstaat niet zomaar. Het sluipt stilletjes naar je toe als je iemand ontmoet die jouw potentieel ziet. Of die bemoedigende woorden spreekt. In het Canon Young People Programme (CYPP), komt zelfvertrouwen vaak tot uiting zodra cursisten beseffen dat iemand die op hen lijkt, afkomstig is uit hun eigen wereld, en het pad al heeft bewandeld dat ze niet voor mogelijk hielden voor zichzelf.

"Het is belangrijk hen te ontmoeten op het punt waar ze op dit moment in hun leven staan", zegt Alexander Rosenberg, hoofd fondsenwerving bij Mentor Sverige. "We werken samen met scholen om jongeren te bereiken in omgevingen die nauw verband houden met hun toekomstige opleiding en carrièremogelijkheden". Mentor Sverige maakt deel uit van Mentor International en is al een aantal jaren partner van ons jongerenprogramma. Ze zetten rolmodellen in om jongeren te helpen kennis op te doen, inspiratie op te doen en hun netwerk uit te breiden. "We geloven in de kracht van volwassen rolmodellen". legt hij uit. "Door zo vroeg mogelijk betrokken te raken bij hun leven, kunnen ze hen alle mogelijkheden van het leven laten zien, hun geloof in hun eigen kunnen versterken en betere omstandigheden voor hen creëren om hun volledige potentieel te bereiken. Het kan ook het risico op andere problemen op latere leeftijd verminderen."

Want het is helaas zo dat veel te veel tieners gewoon geen idee hebben van hoe hun toekomst er anders uit zou kunnen zien, omdat hun wereld misschien niet echt een plek is waar nieuwe ideeën, ambities of brede horizonten tot bloei kunnen komen. Ja, ze zien hoe succes eruit kan zien – sociale media staan vol met prestaties en levensstijlen; maar voor heel veel mensen geldt misschien dat ze denken 'mensen zoals ik doen zulke dingen niet'. En nergens is dit zo duidelijk te zien als bij jongeren uit kansarme milieus. Daarom zijn CYPP-partnerorganisaties zoals Mentor Sverige in Zweden en Wild Shots Outreach in Afrika (WSO) jongeren op een zorgvuldige manier en met veel succes in contact brengen met rolmodellen die hen alle mogelijkheden laten zien.

"Wij beschouwen het Canon Young People Programme als een vorm van ‘groepscoaching’", legt Alexander uit. "Wij baseren onze workshops vaak op het concept van ‘ikigai’ en stellen daarbij de vraag: ‘Wie ben ik'? Wat zijn mijn dromen? Wat heeft de samenleving nodig? "En vervolgens onderzoeken we hoe deze sterke punten en interesses kunnen aansluiten bij toekomstige onderwijs- en carrièremogelijkheden." Mentoren en coaches van Canon brengen het gesprek op gang door hun eigen ervaringen uit hun tienerjaren te delen en te vertellen hoe zij zijn gekomen waar zij nu zijn. "Sommige studenten zijn in het begin wat verlegen, maar daarna komt de discussie vanzelf op gang", voegt hij eraan toe. "Het gaat al snel over toekomstige ambities, mogelijkheden en levenskeuzes, en dat is ontzettend inspirerend om te zien." Maar afgezien daarvan geeft Alexander toe dat de jongeren de kans om met een mentor te praten soms gewoon op prijs stellen, puur en alleen omdat die geen band heeft met school of hun familie. Iemand met een geheel andere invalshoek, die geen vooroordelen heeft.

Het doorbreken van deze aannames is iets waarvan Mike Kendrick, oprichter van Wild Shots Outreach, zijn levenswerk heeft gemaakt. Zijn organisatie brengt werkloze en kansarme Afrikaanse jongeren via natuurfotografie in contact met de natuur en natuurbescherming, wat hun leven verandert en hen nieuwe kansen biedt. Men kan gerust stellen dat, in ieder geval in het begin, het laatste wat zijn studenten voor zichzelf voor ogen hebben, een succesvolle en creatieve carrière is. En toch worden zoveel oud-deelnemers van WSO/CYPP juist daardoor geïnspireerd door de mensen die zij ontmoeten. "Over het algemeen beschikken zij niet over netwerken, en ik denk dat het heel belangrijk is dat te weten", zegt Mike. "Dus als je jong en werkloos bent, geeft het echt een boost als je kennismaakt met een rolmodel – iemand uit je eigen gemeenschap die het gemaakt heeft."

Voor Mike zijn de meest inspirerende voorbeelden van rolmodellen in de praktijk te vinden onder de jonge vrouwen en meisjes uit achtergestelde gemeenschappen. De meesten van hen kunnen zich niet eens een wereld voorstellen waarin zij een baan zouden kunnen hebben, laat staan dat zij als safarigids zouden werken en toeristen tijdens safari’s zouden leren hoe zij hun camera’s moeten gebruiken. Maar dankzij WSO en CYPP is dat precies wat er is gebeurd. En er was slechts het succes van één jonge vrouw voor nodig om een domino-effect in gang te zetten dat ronduit spectaculair is geweest.

"Het begon met een jonge vrouw genaamd Queen, een safarigids en voormalig afgestudeerde van het CYPP", zegt hij. "Mukateki ontmoette Queen tijdens een van onze workshops en besefte dat ook zij een gids zou kunnen zijn. Dus werkte ze hard en kreeg ze het voor elkaar. Vervolgens leerde Melody Mukateki kennen via Wild Shots Outreach, kreeg les van hem en werd zelf ook gids. "Vandaag de dag is er een keten van zeven jonge vrouwen die elkaar om beurten inspireren."

En hoe boeiend het ook is dit te lezen, onderzoek en analyses bevestigen dit beeld. Tijdens hun evaluatie van het Canon Young People Programme heeft het Institute for Social Innovation and Impact van de Universiteit van Northampton vastgesteld dat "het programma een aanzienlijke invloed heeft op het algemene zelfvertrouwen en welzijn van jongeren." Zelfeffectiviteit – het vertrouwen dat iemand heeft in zijn of haar eigen vermogen om te slagen – is hier van groot belang. Het staat immers bekend als de belangrijkste voorspeller van menselijke motivatie.

In feite geldt dat als een jongere ziet hoe een rolmodel succes boekt, zijn of haar hersenen dit verwerken als een ‘cognitieve blauwdruk’. Dit betekent dat hij of zij niet alleen denkt: ‘Dat kan ik ook’, maar het kan er ook op natuurlijke wijze toe leiden dat hij of zij een stap verder gaat. Door grotere uitdagingen aan te gaan en door te zetten wanneer het moeilijk wordt. Dit komt zeker tot uiting in de bevindingen van de Universiteit van Northampton, waar werd opgemerkt dat hoe langer een jongere deel uitmaakte van het CYPP, hoe meer zijn of haar zelfvertrouwen toenam.

"Sinds ik deelnam aan deze cursus en verschillende mensen heb leren kennen, met mensen heb gepraat… dat heeft mijn zelfvertrouwen een boost gegeven. "Ik ben op een bepaalde manier anders naar mezelf gaan kijken", zegt Thabisa, een CYPP-alumnus, in een gesprek met onderzoekers. En dat is precies het doel als wij voor het eerst een camera in de handen van een jongere leggen en hem of haar in contact brengen met mensen die hun verhalen reeds met de wereld delen. Samen met onze partners laten wij hen weten dat zij van belang zijn en dat hetgeen zij ons te vertellen hebben, echt belangrijk is. Het belangrijkste is dat zij dit gaan geloven.

Lees meer over het Canon Young People Programme.