Onafhankelijke filmproductie: waarbij de gemeenschap net zo belangrijk is als de camera

"Elke film begint met iemand die een idee heeft," zegt Jack Adair, onze Europese Marketingmanager voor broadcast en bioscoop. Als uitlating lijkt dit misschien een beetje… vanzelfsprekend. Maar in de wereld van de onafhankelijke film zou het idee zelf wel eens iets kunnen zijn wat je met hand en tand verdedigt, en wat er daarna gebeurt, kan op zich al een episch verhaal zijn.

"En het idee kan bij iedereen ontstaan", voegt hij eraan toe. "Het kan een producent, een regisseur, een cameraman of een schrijver zijn. Of zelfs een acteur." Waar het op neerkomt, is dat het idee de bal aan het rollen brengt, maar niemand is een eiland en dat is precies wat dit deel van de sector zo boeiend maakt. Als je klein begint, moet je vanzelfsprekend vindingrijker zijn. “Vaker wel dan niet moeten deze mensen anderen zoeken om hun film van de grond te krijgen. En juist daarom zijn filmfestivals zo belangrijk."

Hoewel we allemaal wel de grote succesverhalen kennen, die gemaakt zijn met zo goed als geen budget en een piepklein team, is dat niet de norm. En hoe grootser het idee, hoe groter de ambitie, hoe meer steun - en budget - er nodig is. Daarom wordt netwerken een essentieel onderdeel van het proces: om de vaardigheden en financiële steun te vinden die je nodig hebt om je film van de grond te krijgen. Het is ook een manier om toegang te krijgen tot het soort deskundig advies dat van onschatbare waarde kan zijn voor mensen die nieuw zijn in de branche.

Dit is echt helemaal de wereld van Jack. Door zijn jarenlange contacten en samenwerking met kleinschalige en onafhankelijke filmmakers heeft hij geleerd de gebaande paden te herkennen. Het betekende dat hij en zijn collega’s een waardevolle bijdrage hebben kunnen leveren aan dat traject via samenwerkingen met festivals zoals Raindance in het Verenigd Koninkrijk, waar de Canon Lounge zowel gevestigde als beginnende filmmakers verwelkomt en van alles biedt, van advies en contacten tot ondersteuning met apparatuur. "We zijn grote voorstanders van onafhankelijke films en weten dat die een mate van creatieve vrijheid bieden die je bij een grote studioproductie misschien niet krijgt", legt hij uit. "Het kunnen kleine teams zijn; soms zelfs een team van maar één persoon. Dus ook al geloven ze in hun idee, het is net zo belangrijk om de juiste groep mensen bij elkaar te krijgen om het te realiseren. Bij Raindance kan het bijvoorbeeld zo zijn dat iemand een postproductie-editor of cameraman nodig heeft voor zijn film en die vindt door rond te lopen en zich aan mensen voor te stellen."

Als dit heel erg als 'doe-het-zelf' klinkt, dan komt dat doordat het ook zo is, en dat is iets wat Jack zo leuk vindt aan onafhankelijke filmmakers. "Het is een geweldige gemeenschap die altijd voor elkaar opkomt als dat nodig is. Maar alle films kosten geld en ik denk dat alle makers diep van binnen het grootst mogelijke budget willen." Er zijn een paar verschillende manieren om dit aan te pakken: financieringsmaatschappijen voor films zijn de belangrijkste bron van financiering, maar je kunt ook denken aan subsidies, crowdfunding en particuliere investeerders. Sommige beginnende filmmakers sparen gewoon jarenlang om hun project te financieren, zodat ze volledige creatieve vrijheid hebben. "Wat dat betreft denk ik dat er heel wat voor nodig is om de onafhankelijke filmindustrie in te perken, want ze vinden altijd wel een manier om iets voor elkaar te krijgen", glimlacht hij, en voegt eraan toe: "Het kan jaren duren om een project te financieren, maar er heerst een mentaliteit van 'nooit opgeven, nooit bij de pakken neerzitten'. En hier", zegt hij, "kan Canon ondersteuning bieden, ook weer via het festivalnetwerk, door camera’s en lenzen uit te lenen. Dat kan budget vrijmaken voor betere locaties of een andere acteur."

Deze onverschrokken aanpak komt ook tot uiting in de flexibiliteit, kenmerkend voor de onafhankelijke filmmaker: dingen anders aanpakken en ideeën hebben die niet noodzakelijkerwijs passen bij het tragere tempo van studioproducties. Steeds meer makers kiezen tegenwoordig bijvoorbeeld voor verticale producties. Dat wil zeggen: filmen in portretformaat voor mobiele kijkers. "We gaan hierin een soort van opleving zien", zegt Jack. "Want met technologie zoals die in de EOS C50 en de EOS C400 kun je tegelijkertijd in portret- en landschapsformaat filmen. “Je kunt tegelijkertijd een versie voor YouTube of Netflix klaar hebben, naast een versie voor TikTok of Instagram." 'Microdrama's' (ook wel 'verticale drama's' genoemd) vormen in de VS, China en andere delen van Azië al een industrie van meerdere miljarden dollars, en volgens Jack komen er in Europa steeds meer voorstellen voor soortgelijke content. "Traditionele bioscoop of streaming voor tv verdwijnen natuurlijk niet", voegt hij eraan toe. "Maar de verticale versie komt eraan. Eigenlijk is die er al."

Hoe creatief en flexibel onafhankelijke filmproductie ook is, het is en blijft een bedrijfstak en Jack benadrukt graag dat je, hoe sensationeel je idee ook is, het wel moet kunnen verkopen. "Je moet bereid zijn om bewijs te leveren - zorg voor een businessplan, een overtuigende presentatie of zelfs een bewijs van haalbaarheid", zegt hij. "Wil je een speelfilm maken? Begin dan misschien maar eens met een korte versie. Doe mee aan filmfestivals en als het goed loopt, kan het verder komen." Ook hier geldt weer dat netwerken en evenementen een veel grotere rol spelen bij het bereiken van het doel om een film te maken dan je misschien denkt. "Dat is nou het mooie van de gemeenschap. Die zet alles op alles om deze projecten voor elkaar te krijgen, hoe lang het ook duurt", zegt hij. "Er is een breed begrip dat alles omvat wat onafhankelijke film inhoudt: hoe het wordt gepresenteerd, hoe het wordt voorgesteld en hoe mensen ermee aan de slag gaan. Maar binnen dat overkoepelende begrip verandert er voortdurend van alles. Niet alleen de manier waarop mensen filmen, maar ook hoe ze hun film aan de man brengen. Het is een sector die zich voortdurend ontwikkelt."