ARTIKEL

Martin Parr: "Ik maak fictie van de werkelijkheid"

Op het strand van Nice in Zuid-Frankrijk, 2015. Magnum Photos-fotograaf Martin Parr staat bekend om zijn documentairestijl met verzadigde, felverlichte foto's. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 50mm f/2.5 Compact Macro-objectief. © Martin Parr / Magnum Photos

Martin Parr staat te boek als een van 's werelds bekendste en succesvolste documentairefotografen. In zijn herkenbare werk heeft hij de meest uiteenlopende onderwerpen behandeld: van de wereldwijde consumptiedrang, tot massatoerisme, tot de levensstijl van de superrijken. Met zijn felbelichte, verzadigde foto's brengt hij de eigenaardigheden en tekortkomingen van individuen en samenlevingen in beeld. Meestal is het humoristisch met een spottende ondertoon, soms zelfs pijnlijk confronterend.

Onlangs opende hij de Martin Parr Foundation in het Engelse Bristol om het werk van Britse documentairefotografen tentoon te stellen en zijn eigen fotoverzameling en archief een plek te geven. Als we hem daar op een zonnige ochtend ontmoeten, loopt hij – zoals altijd – op sokken in sandalen. Hij oogt energiek en opgewekt, maar heeft tegelijkertijd de autoritaire uitstraling van een schoolhoofd, de manier waarop mensen hem kennen. We krijgen een rondleiding door het kantoorgebouw van zijn stichting, waarbij Martin ons wijst op een typerend kitscherig element: zijn ruimtehondenmemorabilia uit het Sovjettijdperk die de keukenmuur opfleuren.

Martin maakte naam met een reeks fotoboeken, waaronder The Last Resort: Photographs of New Brighton (1986), Small World (1995) en Common Sense (1999). Tot op heden heeft hij meer dan honderd boeken op zijn naam staan. Van 2013 tot en met 2017 was hij voorzitter van Magnum Photos, de prestigieuze fotocoöperatie waar hij sinds 1994 deel van uitmaakt. Hoewel Martin de zestig ondertussen is gepasseerd, blijft hij onverminderd actief bezig met fotograferen. Zijn nieuwe boek, Beach Therapy, komt uit in februari 2019 en in maart van dat jaar opent in de National Portrait Gallery in Londen onder de titel Only Human een grote tentoonstelling van zijn werk.

In dit artikel vertelt Martin hoe hij zijn unieke stijl heeft ontwikkeld, met welke apparatuur hij fotografeert en hoe belangrijk het is om te zorgen voor een goed bestand. Ook legt hij uit waarom het ongeacht alle technologische ontwikkelingen altijd een uitdaging zal blijven om écht goede foto's te maken.

Overstap naar verzadigde kleuren en flitsergebruik

A red butterfly sits on the side of a white horse in the foreground. Behind, people in smart clothes walk around a field with a large white marquee.
Op een landbouwbeurs in Cheshire, Verenigd Koninkrijk, 2015. "Het zal nooit heel makkelijk worden om goede foto's maken en een eigen visie ontwikkelen", zegt Martin. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 50mm f/2.5 Compact Macro-objectief. © Martin Parr / Magnum Photos

Toen je begon met fotograferen, maakte je zwart-wit foto's bij daglicht, maar begin jaren 80 ging je over tot fotograferen met verzadigde kleuren en begon je je flitser overdag te gebruiken. Hoe is deze ommekeer tot stand gekomen?

Canon Professional Services

Heb je Canon-apparatuur?

Registreer je apparatuur voor gratis advies van experts, onderhoud van apparatuur, toegang tot inspirerende evenementen en exclusieve aanbiedingen met Canon Professional Services (CPS).

"Ik denk dat de twee stijlen nauwer verwant zijn dan je denkt. In beide speelt ruimtelijk bewustzijn een rol. Dat heb ik geleerd van Amerikaanse fotografen als Garry Winogrand en Robert Frank.

Later, begin jaren 70, toen ik studeerde aan Manchester Polytechnic, maakte ik kennis met het werk van Tony Ray-Jones. Waarschijnlijk is hij degene die de meeste invloed heeft gehad op mijn carrière. In Amerika leerde hij over ruimtelijk bewustzijn en hij gebruikte zijn kennis en gave om dat toe te passen in het Verenigd Koninkrijk. Dat vond ik fascinerend.

Je zou kunnen zeggen dat mijn zwart-witfoto's een ode aan onze samenleving waren en dat mijn kleurenfoto's van nature – zeker vanaf de reeks in New Brighton, een in verval geraakte badplaats [in de buurt van Liverpool] – meer een kritiek op de maatschappij zijn. Desalniettemin keert ruimtelijk bewustzijn in al mijn werk wel op de een of andere manier terug."

Waren er al andere fotografen die hun flitsers overdag gebruikten toen jij ermee begon?
"Ik zag het heel af en toe bij anderen. Chris Killip gebruikte flitsers aan het begin van zijn carrière. Een andere Britse fotograaf, Andy Earl, ging ook in een vroeg stadium werken met flitsers en kleur. Ik weet nog dat ik foto's zag die hij had genomen in plaatsen als Ascot en dat de techniek me aansprak. Het gebeurde dus zeker, maar nog lang niet zo veel als tegenwoordig.

"Ik heb ook de stijl van commerciële fotografie toegepast, waarbij onderwerpen fel worden verlicht en verzadigde kleuren worden gebruikt. Het is een stijl die we overal zien, in advertenties en in de fashion-wereld, en ik heb deze toegepast in de context van documentairefotografie. Dit was iets nieuws destijds, maar ik zal niet zeggen dat ik de pionier was. Er waren veel mensen op dit gebied aan het experimenteren. Ik maakte het echter een vast onderdeel in mijn werk en dat bleek een goede zet."

A Liberation Day tea on Guernsey in 2012. Somebody spreads jam and cream onto a scone while in the foreground is a vivid Union flag and a vase of flowers.
Thee op Liberation Day bij de Forest United Methodist Church op het eiland Guernsey, 2012. Volgens Martin kan eten een verhaal vertellen, net als andere onderwerpen. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 50mm f/2.5 Compact Macro-objectief. © Martin Parr / Magnum Photos

Waren er anderen die ringflitsers gebruikten voor documentairefoto's, zoals jij later ging doen?
“Er waren wel mensen die het af en toe gebruikten in de jaren 90, maar je zag het niet vaak. Toen ik de combinatie macro-objectief plus ringflitser ontdekte, was ik erg benieuwd naar alle mogelijkheden. Ik kon laten zien dat een cliché-onderwerp als eten net zo veel over de wereld kan vertellen als elk andere onderwerp."

Welke voordelen heeft een ringflitser?
"Het grootste voordeel was dat de flitser zorgde voor een soort surreële look en feel die me erg aanstonden. De ringflitser zorgde voor zeer intense kleuren als ik een trage ISO 50-kleurnegatieve filmrol gebruikte. Destijds hield ik erg van dat soort verzadigde kleurenpalet. Ik maak fictie van de werkelijkheid, dus op een bepaalde manier helpt het om afstand te creëren tussen de werkelijkheid en mijn foto's. Ook nu nog gebruik ik vaak een groothoekobjectief in combinatie met een ringflitser. Het heeft niet zozeer met de techniek te maken, maar meer met esthetiek.

Grote camera's, grote bestanden

Welke camera gebruik je momenteel het meest?

A family in a black car look up at Christmas lights and a USA flag outside a home.

Bieke Depoorter over grenzen opzoeken en vertrouwen scheppen

Fotografe Bieke Depoorter vertelt hoe ze als onbekende intieme en verhelderende foto's van het dagelijkse gezinsleven kon nemen.

"Momenteel gebruik ik vooral de Canon EOS 5D Mark IV [een nieuwere uitvoering van de Canon EOS 5D Mark III, waarmee Martin de foto's in dit artikel heeft gemaakt]. Ik heb elke uitvoering van de Canon EOS 5D gehad. Ik heb ook een EOS 5DS R voor reclameshoots. De EOS 5D Mark IV is echter een goede camera voor documentairefotografie en heeft voor mij het perfecte bestandsformaat. Ik verdien mijn geld voornamelijk met het verkopen van prints. Ik werk ook op commissiebasis, maar daar hoort prints verkopen ook bij. Ik heb dus een groot bestand nodig om een goede print te maken.

"Ik ben niet heel technologisch onderlegd, maar de look en feel van Canon DSLR's bevallen me. Ze werken heel intuïtief. Af en toe gebruik ik andere camera's, maar deze liggen het beste in de hand. Ik gebruik ook een Canon Speedlite 580EX II met een diffuser om voor balans te zorgen tussen het natuurlijke licht en dat van de flitser. Mijn team en ik zijn ook grote fans van de Canon imagePROGRAF PRO-4000-printer."

In 2006 ging je digitale camera's gebruiken. Hebben digitale camera's je werkwijze veranderd?
"Ja, mijn werk is een stuk eenvoudiger geworden. Een groot voordeel is dat ik niet meer om de tien foto's het rolletje hoef te verwisselen, zoals bij mijn middenformaatcamera's. De kwaliteit is vergelijkbaar en ik kan 520 foto's opslaan. Als ik nu te traag ben om een goede foto te maken, kan ik niet meer zeggen dat het kwam omdat ik net het rolletje aan het verwisselen was. Fantastisch is ook dat ik zelfs bij ISO 6000 nog foto's van geweldige kwaliteit kan maken. Er is dan wel wat ruis, maar het blijft evengoed fantastisch. De combinatie van hoge ISO met flitsers en verschillende technieken geven je veel meer controle hoe je foto's eruit komen te zien.

Uiteraard zie je de foto die je hebt gemaakt ook direct terug op het scherm. Dat was een hele openbaring."

A plate containing two frankfurter sausages, a roll, a gherkin and small dishes of sauces sits on a table.
Bij Café Landtmann in Wenen, Oostenrijk, 2015. Volgens Martin draait visie om 'onze persoonlijke band met de wereld'. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 50mm f/2.5 Compact Macro-objectief. © Martin Parr / Magnum Photos

Er wordt vaak gezegd dat dit een gouden tijdperk voor de fotografie is vanwege alle technologische ontwikkelingen. Bent je het daarmee eens?
"Ja en nee. Het is nu technisch gezien misschien makkelijker voor fotografen, omdat de camera nu de belichtingstijden en dergelijke voor je berekent. Maar het is moeilijker geworden om je eigen verhaal te vinden, je relatie tot de wereld. Dat zal nooit eenvoudig worden. Hoewel nieuwe apparatuur fotografie toegankelijker heeft gemaakt en er meer platforms dan ooit tevoren zijn voor fotografen, is het nooit eenvoudig om goede foto's te maken en een eigen visie te hebben. Op een bepaalde manier ben ik daar blij om, want zo kun je zien wie een goede fotograaf is, en wie een geweldige."

Hoe belangrijk is technische vaardigheid voor een fotograaf?
“Nou, als ik een print van 50 x 76 cm wil verkopen voor £ 4000 (ruim € 4500), moet die print natuurlijk echt goed zijn. Daarom wil ik vooral zorgen dat ik de technische kant op orde heb, zodat de print er aan de muur ook prachtig uitziet. De print moet scherp zijn, de juiste kleuren hebben, het palet moet kloppen. Alles moet in balans zijn. Alles aan de print moet kloppen. En de print moet mooi genoeg zijn dat iemand er geld voor wil betalen. Dus ja, het is erg belangrijk om over de techniek te beschikken waarmee je je beloftes kunt waarmaken. Daarom hecht ik veel belang aan een goed bestand om mee te werken, met een hoge resolutie. Het is net als bij taal: hoe meer werkwoorden en zelfstandige naamwoorden je kent, hoe beter je jezelf kunt uitdrukken."

In hoeverre bewerk je foto's na?
"Ik heb nog nooit van mijn leven een bestand bewerkt. Als ik mijn foto's bekijk, weet ik gewoon dat ze eruitzien zoals ze eruit horen te zien. Louis, degene die verantwoordelijk is voor de nabewerking van mijn foto's, kent me door en door. Hij weet wat ik mooi vind en hoe ik prints wil hebben. Het komt bijna niet voor dat ik tegen hem zeg: 'Die print is het nèt niet'. En als het een keer gebeurt, kunnen we de print naar wens aanpassen."

Heb je grondregels voor nabewerking?
"Niet echt, maar ik versterk de kleuren niet en ik wis niks uit foto's, behalve dingen als lichtvlekken door de flitser en reflecties in ogen. We zullen nooit twee foto's samenvoegen voor een beter eindresultaat. Ik geloof in de integriteit van het afgebeelde."

Een geheel eigen stijl

A man in a vivid shirt looks through binoculars. In the background are crowds of people standing and sitting, and the towering buildings of Hong Kong behind.
Op de Happy Valley Racecourse, Hongkong, 2013. "Je kunt mensen op allerlei verschillende manieren fotograferen. Ik gebruik elke manier", aldus Martin. Gefotografeerd met een Canon EOS 5D Mark III en een Canon EF 24-70mm f/2.8L USM-objectief. © Martin Parr / Magnum Photos

Spreek je met alle mensen die je fotografeert?
"Het verschilt per geval. Soms praat je met mensen, andere keren doe je onopgemerkt je werk. Er zijn niet echt vaste regels, omdat geen enkele situatie hetzelfde is. Ik maak nu veel meer portretfoto's dan vroeger en daarbij vraag ik natuurlijk om toestemming. Je kunt mensen op allerlei verschillende manieren fotograferen en ik gebruik elke manier."

Zitten er keerzijden aan het hebben van een duidelijke stijl van fotograferen?
"Volgens sommigen verval ik in gewoontes, misschien. Ik gebruik daarom altijd verschillende technieken. Zo komt er binnenkort een nieuw boek van me uit, Beach Therpay, met foto's die ik met een camera met tele-objectief heb genomen. Als ik een nieuwe camera of objectief heb, probeer ik die sinds jaar en dag als eerste uit op het strand. De laatste tijd gebruik ik de Canon EF 70-300mm f/4-5.6 IS USM en heb ik veel op stranden gefotografeerd. De afgelopen vier jaar heb ik een aardige portfolio opgebouwd."

Je bent altijd al gefascineerd door de Britse samenleving. Wat vind je zo fascinerend aan de Britse identiteit?
"Ik denk door hoe divers en interessant die is. En natuurlijk ben ik zelf een Brit. De vraag is hoe ik deze maffe samenleving kan vastleggen in een reeks foto's. Dat is voor mij de uitdaging."

Wat is de grootste drijfveer in je werk? Nieuwsgierigheid?
"Ik denk het, ja. Ik ben gefascineerd door onze wereld en hoe ik mijn interpretatie ervan op beeld kan vastleggen. Het is geen eenvoudige taak, maar ik doe het nog steeds even graag als vijftig jaar geleden. Ik kan het gewoonweg niet laten."

Geschreven door David Clark


De uitrusting van Martin Parr

De essentiële kit waarmee professionals fotograferen

A Canon EOS 5D Mark IV DSLR on a black background.

Camera's

Canon EOS 5D Mark IV

De EOS 5D Mark IV staat bekend als een uitstekende allrounder, ontworpen voor elke situatie. "Ik ben niet heel technologisch onderlegd, maar de look en feel van de Mark IV bevallen me", aldus Martin. "Alles gaat heel intuïtief. Ik gebruik weleens andere camera's, maar geen enkele ligt zo goed in de hand als deze."

Canon EOS 5DS R

Deze camera is ontwikkeld voor optimale beeldkwaliteit, met een resolutie van 50,6 Megapixel en een low-pass cancellation filter waarmee de scherpte van de sensor wordt geoptimaliseerd. Martin gebruikt deze camera voor onder andere reclameshoots, vanwege het grotere bestandsformaat.

Lenzen

Canon EF 24-70mm f/2.8L II USM

Deze standaard zoomlens van professionele kwaliteit biedt een uitstekende beeldscherpte en de robuuste constructie van een product uit de L-serie. Met het constante f/2.8-diafragma maak je zelfs bij weinig licht prachtige foto's en heb je de volledige controle over de scherptediepte.

Canon EF 70-300mm f/4-5.6 IS USM

Door de geavanceerde 3-stops Image Stabilizer-technologie (IS) is de EF 70-300mm f/4-5.6 IS USM de ideale telezoom voor opnamen bij weinig licht en langere sluitertijden, zonder de effecten van camerabewegingen.

Printer

Canon imagePROGRAF PRO-4000-printer

Een betrouwbare grootformaat printer voor het printen van foto's en kunst, met ongeëvenaarde 44 inch uitvoer. "Ik verdien mijn geld voornamelijk met de verkoop van prints. Mijn team en ik zijn dan ook grote fans van de Canon imagePROGRAF PRO-4000 printer."

Gerelateerde artikelen

Alles weergeven

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Klik hier voor inspirerende verhalen en het laatste nieuws van Canon Europe Pro

Meld je nu aan