Cécifoot: als leren over gezichtsverlies het doel is

Is er iets dat mensen meer bij elkaar brengt dan voetbal? Ja, het is geweldig om met vrienden in het stadion of op tv te kijken, maar samen een potje voetballen is de kern van deze sport. Het vertelt je eigenlijk alles wat je moet weten over deze prachtige sport als je ontdekt dat blinde en slechtziende mensen al meer dan honderd jaar ook voetballen.

Blindenvoetbal wordt in Spanje al meer dan vijftig jaar op nationaal niveau gespeeld en brak in 1996 wereldwijd door dankzij de International Blind Sports Federation. En dankzij hun voortdurende samenwerking met de Fédération des Aveugles et Amblyopes de France (de Franse Federatie voor Blinden en Slechtzienden) kregen collega's bij Canon France onlangs de kans om hun eigen vaardigheden op de proef te stellen en meer te leren over het leven met een visuele beperking.

In Frankrijk heet het cécifoot (een samentrekking van het Franse woord cécité – blindheid – en foot – voetbal), en het land kan bogen op een indrukwekkende staat van dienst: hun nationale team heeft goud gewonnen op de Paralympische Spelen van Parijs 2024. Het is een 5-tegen-5-spel dat op een paar heel slimme manieren is aangepast, waardoor het zowel door blinde en slechtziende spelers als door ziende spelers gespeeld kan worden.

Alle spelers, behalve de keeper, dragen een oogmasker, zodat iedereen op gelijke voet kan spelen en de bal kan volgen aan de hand van het ratelend geluid dat de bal maakt. De fans blijven zo stil mogelijk, zodat de spelers de bal kunnen horen. De enige andere geluiden die je hoort, komen van de keeper, een coach, een assistent (die achter het doel van de tegenstander staat) en de spelers zelf, die 'Voy!' moeten roepen. Voy! 'Voy!' (Spaans voor 'Ik ga!') voordat iemand een tackle begint. Het is een stille wedstrijd voor de fans, maar als het gaat om energie en het vieren van doelpunten ontbreekt er niets!

Toevallig heeft Canon France een langdurige samenwerking met de plaatselijke voetbalclub CS Pouchet Paris XVII, waarvan het stadion vlak naast het kantoor ligt. Ze hadden dus niet alleen de perfecte locatie, maar konden ook hun jonge, ziende spelers uitnodigen om mee te doen en te leren van professionele blinde en slechtziende voetballers. Onder hen waren Julien Zéléla, grondlegger van het blindvoetbal in Frankrijk en voorzitter van de club Cécifoot Saint-Mandé, en Yvan Wouandji, een Franse cécifoot-legende en ambassadeur van de bond, die sinds zijn tiende blind is. Hij vertelde over zijn persoonlijke weg naar deze sport en deelde tips en technieken.

En er was zoveel te leren. Een ziende voetballer krijgt bijvoorbeeld voortdurend informatie via zijn eigen ogen, waardoor hij of zij kan reageren op het veld en de andere spelers. Cécifoot-spelers moeten van tevoren de ruimte goed leren kennen. Dus lopen ze voor een wedstrijd het speelveld af, meten ze afstanden af, krijgen ze een idee van de grenzen van het veld en leren ze waar de doelpalen staan. Zo kunnen ze zich voor de wedstrijd een mentaal beeld van de ruimte vormen. Het vergt heel andere vaardigheden dan alleen het perfecte doelpunt maken. Daardoor is cécifoot veel meer dan alleen maar gezellig een balletje trappen. Dit besef bood elke deelnemer echt een moment van inzicht.

En toen het moment daar was om het zelf te proberen, werden de uitdagingen ineens heel reëel. Omdat het gebruikelijke visuele begrip van afstand en richting wegviel, moesten collega's en gasten alleen al om een doelpunt te maken, naar de juiste plek worden geleid. Het verlies van hun gezichtsvermogen zette het dreigingsdetectiesysteem in hun hersenen meteen op scherp – ook al waren ze volkomen veilig. Je brein reageert op het donker; je beweegt langzamer, je gehoor verandert en zelfs je motorische vaardigheden en evenwicht worden beïnvloed. Natuurlijk was er geen enkel risico, genietend van de zon op je huid op een warme lentedag, omringd door bekende stemmen en – heel belangrijk – de mogelijkheid om het masker op elk moment af te doen. Maar het was echt een indrukwekkende oefening om inzicht te krijgen in het leven met een visuele beperking.

En zelfs na afloop tijdens de lunch ging het leerproces gewoon door. Van de ziende gasten werd verwacht dat ze de hele tijd een blinddoek droegen, een ervaring die totaal onbekend was in een heel vertrouwde omgeving. Ze ontdekten dat je veel concentratie, aandacht – en zelfs vertrouwen – nodig hebt om van een maaltijd te genieten. De hele dag door konden collega's ook meedoen aan sessies waarin ze de basisbeginselen van braille leerden.

Het evenement was slim opgezet om een belangrijk punt duidelijk te maken. Ja, het is inspirerend om naar cécifoot te kijken en die buitengewone vaardigheid zelf eens te proberen. Maar om te begrijpen met welke uitdagingen een blinde of slechtziende te maken heeft, moet je beginnen bij het alledaagse: lunchen, leren je weg te vinden, en hoe het voelt om je op een andere manier door de wereld te bewegen. En hoe weinig voorzieningen er eigenlijk zijn. En dat zet de prestaties van Julien, Yvan en alle blinden en slechtzienden wel heel duidelijk in perspectief.