Tips & Tricks: Creatieve belichting

Het diafragma kiezen

Bij een groot diafragma, bijvoorbeeld f/4, valt er meer licht door het objectief dan met een klein diafragma van bijvoorbeeld f/16.

Picture_Tutorial_p2
Het diafragma, ook wel lensopening genoemd, is de opening van het objectief waardoor het licht naar binnen valt.

De grootte van deze lensopening wordt geregeld door een mechanisch diafragma dat bestaat uit een reeks metalen lamellen die worden verdraaid om de opening groter of kleiner te maken. De grootte van het diafragma heeft niet alleen invloed op de hoeveelheid licht die naar binnen valt; het heeft ook een ander effect. De grootte van het diafragma heeft namelijk invloed op de scherptediepte: het gebied van schijnbare scherpte in een foto.

De scherptediepte strekt zich zowel voor als achter het scherpgestelde punt uit. Een grote lensopening van bijvoorbeeld f/2.8 of f/4 zorgt voor een kleine scherptediepte, waarbij slechts een klein gebied rond het scherpstelvlak scherp lijkt. Een voorbeeld kun je zien bij sommige portretten, waarbij een dermate groot diafragma is gebruikt dat slechts een deel van het gezicht scherp is. Een klein diafragma, zoals f/16 of f/22, heeft het tegenovergestelde effect en zorgt voor een groter scherptegebied, zodat zowel objecten dichtbij als veraf scherp in beeld zijn. Hierdoor geeft het beeld een veel grotere scherpte-indruk. Als je een zo groot mogelijke scherptediepte wilt, stel je scherp op ongeveer een derde van de afstand in het beeld en kies je een klein diafragma, zoals f/16. Meer informatie over de technische aspecten van scherptediepte vind je hier.

Bij EOS-camera's kun je het diafragma instellen in de Av-modus (diafragmaprioriteit met automatische belichting). Je kiest dan het diafragma en laat de camera de sluitertijd voor een correcte belichting instellen.

Picture_Tutorial_p2_02
Walking the dog, © Enda McCormack 2011, Canon EOS 1000D

Deze foto is met een heel groot diafragma genomen. De scherpstelling ligt op de tweede boei van voren. De scherptediepte is erg klein, waardoor het grootste deel van de scène onscherp is. Het effect doet denken aan een impressionistisch schilderij.


Picture_Tutorial_p2_03
Beauty and the beast
, © Eric Dutcit 2011, Canon EOS 7D

Een kleine scherptediepte is nuttig wanneer je de aandacht op slechts één aspect van het beeld wilt leggen. Hier is het onderwerp de kleine spin op de roze bloem. De grote lensopening heeft tot een perfect resultaat geleid. Een kleine lensopening en een grotere scherptediepte hadden ertoe kunnen leiden dat de minder interessante gedeelten van de scène, met name in de achtergrond, om aandacht gingen vragen.


Picture_Tutorial_p2_04
Lie of the land, © Philip Escott 2011, Canon EOS 1000D

Dit landschap heeft de extreme scherptediepte die ontstaat bij een kleine lensopening. Alles, van het gras op de voorgrond tot de verre horizon, lijkt scherp.

1  2   3  4  5