Technische aspecten van verrekijkers

Welke soorten verrekijkers zijn er?

Wat is vergroting?

Waarom is een beeld makkelijker te zien als het vergroot is?

Waarom hebben verschillende modellen verrekijkers een ander beeldveld?

Waarom geven sommige verrekijkers een duidelijker beeld dan andere?

Hoe kan ik verschil in beeldkwaliteit onderscheiden?

Wat is zo uniek aan de IS-serie van Canon?

Welke soorten verrekijkers zijn er?

De eerste verrekijker is zo'n 400 jaar geleden uitgevonden.Tegenwoordig zijn er enige honderden modellen die over de hele wereld worden gefabriceerd en verkocht. Hoewel nog steeds hetzelfde concept geldt van kijken naar een vergroot beeld met je eigen ogen, zijn er toch twee duidelijk verschillende typen verrekijker: prismakijkers en Galilei-kijkers.

  • Prismakijkers
    In de meeste verrekijkers die tegenwoordig worden verkocht, zitten bolle lenzen voor zowel de objectieflens als de oculairlens. Dit zijn zogenaamde prismakijkers die prisma's gebruiken om het omgekeerde beeld te "corrigeren".

    Porro-prisma's
    Door het toepassen van porro-prisma's volgt het binnenvallende licht een "Z"-vorm voordat het bij het oog komt.

    Topprisma's
    Dankzij deze dakvormige prisma's waarbij het licht door een rechte lijn gaat, zijn compacte kijkerontwerpen mogelijk.
  • Galilei-kijkers
    Deze kijkers werken met het concept dat door Galileo Galilei in de 17e eeuw werd toegepast in telescopen. Aangezien voor de oculairlens holle lenzen worden gebruikt, zijn er geen prisma's nodig om het beeld te corrigeren. Dit type kijker, dat ook wel toneelkijker wordt genoemd, wordt gebruikt om te kijken naar objecten die niet erg ver weg zijn.

  Top

Wat is vergroting?

Vergroting verwijst naar de verhouding tussen de afmetingen die u met het blote oog waarneemt en de afmetingen die u via de verrekijker ziet. Als een verrekijker een vergrotingsfactor van 10x heeft, wordt een object 10 keer vergroot. Met andere woorden, een object op 100 meter afstand zal via de verrekijker niet meer dan 10 meter weg lijken.

Een telelens van 1000 mm op een fotocamera geeft een vijf maal sterkere vergroting dan een lens van 200 mm. Dit geldt ook voor verrekijkers. Een object wordt vijfmaal sterker vergroot met een verrekijker met een vergrotingsfactor van 20x dan met een verrekijker met een vergrotingsfactor van 4x. Het enige verschil is dat terwijl een telelens ver genoeg open moet staan om het beeld te vergroten voor de tamelijk brede opening van de camera, een verrekijker het beeld alleen hoeft te vergroten voor de relatief kleine iris van het menselijk oog. Stel u hebt een verrekijker met een vergrotingsfactor van 12x. Als u hetzelfde vergrote beeld wilt zien met een spiegelreflexcamera met één lens van 35 mm, zou u een 700~800 mm-telelens moeten gebruiken.

  Top

Waarom is een beeld makkelijker te zien als het vergroot is?

De mate waarin u met een verrekijker details kunt onderscheiden, wordt het oplossend vermogen genoemd. Aangezien het netvlies slechts een klein gedeelte met kegelvormige gezichtscellen bevat, zal het oplossend vermogen van het menselijk oog door fysieke training nooit verder verbeteren dan tot een bepaald punt. De enige manier om hierin verbetering te brengen is met behulp van een goede verrekijker. Als u een verrekijker hebt met een vergrotingsfactor van 10x, beschikt u over een oplossend vermogen dat 10 maal hoger ligt dan normaal.

Niet alle verrekijkers geven de vergrotingsfactor en het oplossend vermogen die op het apparaat staan aangegeven. Bij een te sterke afwijking is er onvoldoende oplossend vermogen. Hoe geavanceerd de verrekijker ook is, het oplossend vermogen daalt altijd ten gevolge van het bewegen van het beeld. Hoe hoger de vergrotingsfactor, hoe meer het beeld wordt vervormd door handbewegingen. Over het algemeen wordt afgeraden om verrekijkers met een vergrotingsfactor van meer dan 10x met de hand vast te houden. Canon heeft superieure optische technieken toegepast bij het ontwikkelen van cameralenzen om dit probleem op te lossen. Behalve de dubbele veldvervlakkende lenzen, de UD-lens en de asferische lenzen die resulteren in een ideaal oplossend vermogen, heeft Canon ook de eigen originele beeldstabilisatietechnologie toegepast (in de IS-serie), waarmee handbewegingen grotendeels onder controle worden gehouden. Dankzij deze technieken ziet u met verrekijkers van Canon alle veertjes op een vogelvleugel haarscherp en duidelijk.

  Top

Waarom hebben verschillende modellen verrekijkers een ander beeldveld?

De optische structuur van elk model verrekijker is anders. Dus ook al is de vergrotingsfactor hetzelfde, toch kan het verschillend zijn hoeveel u door de verrekijker ziet. De breedte van het beeld dat u door de verrekijker kunt zien, wordt het beeldveld genoemd. Als u vogels wilt kijken in een groot bos, is het handig om een groter beeldveld tot uw beschikking te hebben.

  1. Reële beeldhoek
    Dit is het beeld dat u door de verrekijker ziet en dat wordt gemeten vanaf het midden van de objectieflens. Het beeldveld wordt uitgedrukt in graden (hoek). Hoe lager de vergrotingsfactor van een verrekijker, hoe breder de beeldhoek, en hoe hoger de vergrotingsfactor, hoe smaller de beeldhoek. Daarom is het moeilijk om de reële beeldhoek van verrekijkers met een verschillende vergrotingsfactor te vergelijken.
  2. Schijnbare beeldhoek
    Dit is de waarde van de reële beeldhoek vermenigvuldigd met de vergrotingsfactor. Als verrekijkers met een vergrotingsfactor van 10x een reële beeldhoek van 5x hebben, is de schijnbare beeldhoek 50°. Deze waarde geeft het beeldveld aan dat u ziet door de verrekijker. Aan de hand hiervan kunnen verrekijkers met verschillende vergrotingsfactoren worden vergeleken. In het algemeen geldt dat een schijnbare beeldhoek van meer dan 65° als een breed beeldveld wordt beschouwd.
    Schijnbare beeldhoek = vergroting x reële beeldhoek

  Top

Waarom geven sommige verrekijkers een duidelijker beeld dan andere?

Het ene model verrekijker geeft een duidelijker beeld dan het andere. Dit is afhankelijk van de prijs en de afmetingen van de verrekijker. Er zijn verschillende gradaties in duidelijkheid die passen bij de verschillende behoeften van de kopers.

  1. Uittredepupil
    De heldere cirkel die zichtbaar is wanneer de oculairlens circa 25,5 centimeter van de ogen wordt gehouden, wordt de uittredepupil genoemd. De diameter, gemeten in millimeters, wordt de pupilopening genoemd. Hoe groter de uittredepupil, hoe duidelijker de verrekijker een beeld kan weergeven. De duidelijkheid wordt uitgedrukt door het kwadraat van de opening van de uittredepupil.

    De menselijke pupil meet circa 2-3 mm bij helder zicht en uittredepupillen van verrekijkers zouden ongeveer 3 mm moeten meten. 's Nachts worden onze pupillen wijder, en daarom is het wenselijk dat verrekijkers grotere uittredepupillen hebben wanneer ze 's nachts worden gebruikt.
    Het nadeel daarvan is echter dat dergelijke kijkers groot en zwaar zijn.
  2. Beschikbare opening van objectieflens
    De diameter van de objectieflens waardoor het licht valt, wordt de beschikbare opening van de objectieflens genoemd. Bij een gelijkblijvende vergrotingsfactor geldt dat hoe groter de beschikbare opening van de objectieflens is, hoe duidelijker het beeld is dat u door de kijker ziet. Dit is hetzelfde effect als bij een telelens met een grote lensdiameter. De relatie tussen de drie kan als volgt worden uitgedrukt:

    Opening van uittredepupil = beschikbare opening van objectieflens xvergroting

  Top

Hoe kan ik verschil in beeldkwaliteit onderscheiden?

Bij de ideale verrekijker vergeet u dat u door een verrekijker kijkt. Als u een verrekijker aanschaft met een groot beeldveld en een superieure beeldkwaliteit (zo goed dat er nauwelijks verschil is met waarneming via het blote oog), zult u daar vele uren plezier van hebben. Sommige mensen denken ten onrechte dat het niet erg is dat de buitenste rand vaag is, omdat zij zich richten op het midden van de lens. Gewoonlijk projecteert het netvlies beelden zonder afwijkingen. Als u vage beelden ziet, proberen de hersenen deze te negeren. Als u gedurende langere tijd vage beelden bewust probeert te negeren, kunt u moe worden en zelfs ziek. Louter op basis van technische gegevens is het moeilijk om de beeldkwaliteit te beoordelen. De gemakkelijkste en veiligste manier is door de verrekijker kijken. Houd de volgende punten in de gaten wanneer u een verrekijker aanschaft.

  1. Zie ik één beeld of twee?
    Verrekijkers gebruiken twee lenzen die parallel zijn aan elkaar. Ten gevolge van een onjuiste uitlijning tijdens de fabricage of van schokken tijdens het transport, kunnen de lenzen ten opzichte van elkaar verschuiven. Als dat gebeurt, ziet u twee beelden. Ook als u de verrekijker laat repareren, zullen de lenzen bij een kleine schok weer kunnen verschuiven. Een dergelijke verrekijker is niet aan te bevelen.
  2. Is het beeld scherp genoeg?
    Controleer of de letters op een uithangbord of de dunne takjes van bomen haarscherp zijn. Controleer ook of 's nachts de lichten en de sterren niet vaag zijn en of de omtrek niet vervormd is. Het is waarschijnlijk moeilijk om te bepalen hoe duidelijk het beeld is nadat u door slechts één verrekijker hebt gekeken. Probeer verschillende modellen uit zodat u in staat bent om onderscheid te maken.
  3. Lijkt het of de kleuren door elkaar lopen? En zijn de kleuren anders dan in werkelijkheid?
    Als u naar een wit voorwerp kijkt, verschijnt een regenboogachtige ring. Dit verschijnsel heet chromatische afwijking en wijst gewoonlijk op een mindere beeldkwaliteit. Dit komt voor bij verrekijkers met een grotere opening en een hogere vergrotingsfactor. Ook kunnen de kleuren afwijken vanwege de coating en het type lens dat is gebruikt. Kijk met de verrekijker naar een wit object en controleer hoe wit het is. Canon gebruikt de UD-lens (15X50 IS ALL WEATHER, 18X50 IS ALL WEATHER) uit de EF-lenzenreeks om kleurafwijkingen te voorkomen. Deze lens staat bekend om de superieure optische technologie. En dankzij de "super spectra"-coating is een helder en duidelijk beeld gegarandeerd.
  4. Is het hele beeld helder genoeg?
    Er zijn meerdere verrekijkermodellen op de markt met een groot beeldveld. Hieronder zijn echter verrekijkers die "onder druk" een groter beeldveld geven, wat tot gevolg heeft dat de beeldkwaliteit rond de randen van de lens slechter is. Als dit het geval is, ligt de oorzaak meestal in de kromming van het veld. Richt de kijker op een muur, stel scherp op een eenvoudig voorwerp en controleer of u alles eromheen scherp kunt zien. Als de kromming van het veld te groot is, zullen de randen vaag zijn. Een dergelijke verrekijker is niet aan te bevelen. Canon heeft de kromming van het veld sterk weten te verminderen dankzij een veldvervlakkende lens en een asferische lens. Met verrekijkers van Canon hebt u aan alle kanten een prachtig beeld.
  5. Is het beeld vervormd?
    Soms lijkt het of de loodrechte lijnen van de ramen of de bakstenen in een gebouw bij de rand van de lens zijn verdraaid. Dit wordt vervorming genoemd. Als de vervorming erg sterk is, lijkt het gehele object niet alleen vervormd, maar zal het lijken of het object zweeft als u de kijker beweegt zodat u erg moeilijk een duidelijk beeld krijgt. Canon werkt met uiterst precieze asferische lezen om vervorming tegen te gaan.

  Top

Wat is zo uniek aan de IS-serie van Canon?

Beeldvervorming door handbewegingen, een van de grootste problemen bij verrekijkers, behoort nu tot het verleden. De IS-serie werkt met een zeer geavanceerde beeldstabilisator.
Bijna iedereen die wel eens een kijker heeft gebruikt bij sportwedstrijden of concerten, weet dat het beeld zoveel beweegt dat u het gevoel krijgt dat u niets aan de verrekijker hebt. De grootste klacht van gebruikers is het bewegen van het beeld. Hoe sterker de vergroting, hoe groter de beeldvervorming door handbewegingen is. In het algemeen geldt dat verrekijkers met een vergrotingsfactor van meer dan 10x niet gedurende lange tijd moeten worden gebruikt. In het verleden was een statief de beste oplossing. Statieven zijn echter in sommige gevallen onhandig en kunnen niet overal worden gebruikt. Zelfs als u eigenlijk een verrekijker met een vergrotingsfactor van meer dan 10x nodig hebt om vogels te kijken, is meer dan factor 7x of 8x niet wenselijk omdat u de kijker steeds mee moet dragen.

Canon is de eerste fabrikant ter wereld die in de IS-serie een actief optisch beeldstabilisatiesysteem gebruikt. Dankzij twee Vari-Angle-prisma's die worden aangestuurd door een microprocessor, behoort beeldvervorming door bewegingen van de handen tot het verleden. Het resultaat is dat ook bij een vergrotingsfactor van meer dan 10x geen statief nodig is. En u kunt de verrekijker nu zelfs gebruiken vanuit een rijdende auto of een trein! Behalve dat de kijker licht is, hoeven uw ogen zich ook minder in te spannen, zodat u de verrekijker gedurende lange tijd kunt gebruiken.

Groot beeldveld met overal een superieure beeldkwaliteit. Werkt met een dubbele veldvervlakker.
Bij het uitkiezen van een verrekijker is het heel belangrijk dat u naar de beeldkwaliteit langs de randen kijkt. Als u gedurende langere tijd een verrekijker van inferieure beeldkwaliteit gebruikt, wordt u snel moe en loopt uw gezondheid gevaar. In de IS-serie worden de beste dubbele veldvervlakkende lenzen ter wereld toegepast. Dit exclusieve optische ontwerp van Canon werkt met twee veldverlakkende lenzen die gewoonlijk alleen worden gebruikt in geavanceerde verrekijkers. Door twee lenzen te gebruiken wordt een breed beeldveld behaald van meer dan 67° (12x36 IS, 15x50 IS ALL WEATHER, 18x50 IS ALL WEATHER) en een ongeëvenaarde scherpte.

Lichtgewicht en waterdicht: uitstekend geschikt voor gebruik buitenshuis.
De vogel die u op grote afstand volgt, is opeens heel dichtbij. Een ander probleem van verrekijkers is altijd de minimale scherpstelafstand. Gewoonlijk wordt de scherpstelafstand groter naarmate de vergrotingsfactor oploopt. Hoe vaak hebt u zich niet tevreden moeten stellen met kijken met het blote oog, omdat u onvoldoende tijd had om scherp te stellen. Als u vogels kijkt, moet u de verrekijker steeds met zich mee dragen. Natuurlijk gaat uw voorkeur dan uit naar een licht apparaat.

De Canon 10x30 IS weegt, ondanks de beeldstabilisator en de complete afmetingen, toch niet meer dan 600 gr. Aangezien een statief al snel meer dan een kilo weegt, wordt uw last aanzienlijk verlicht. De 15x50 IS ALL WEATHER en de 18x50 IS ALL WEATHER hebben een gesealde constructie waardoor ze geschikt zijn voor gebruik in de buitenlucht, zelfs als het hard regent. Ze zijn geschikt voor ALLE WEERSOMSTANDIGHEDEN. De 12x36 IS is waterbestendig, zodat u deze kijker ook in lichte regen kunt gebruiken. Ook als de kijker nat is, kunt u deze gemakkelijk vasthouden dankzij de rubberen coating.

  Top

Technische aspecten van verrekijkers

Diverse typen beeldstabilisatiesystemen en hun kenmerken

Momenteel zijn er drie fabrikanten, waaronder Canon, die verrekijkers verkopen die zijn voorzien van een beeldstabilisatiesysteem.
  1. Vari-Angle Prism-type
    Twee sensoren detecteren respectievelijk horizontale en verticale bewegingen. De twee Vari-Angle-prisma's in de linker- en rechterbuis van de verrekijker worden aangestuurd door een microprocessor die de brekingshoek van het binnenkomende licht onmiddellijk bijstuurt. Dit systeem wordt toegepast in de IS-kijkers van Canon.

    Voordelen: compact, licht; onmiddellijke reactie als de functie voor beeldstabilisatie is ingeschakeld (het systeem wordt geactiveerd als u op de knop drukt); stabiel beeld zelfs bij pannen.
    Nadeel:  werkt op batterijen.
  2. Gyro-type
    Een supersnelle motorgestuurde gyroscoop die aan een prisma is bevestigd. Hoe sterk de verrekijker ook heen en weer beweegt, het beeld blijft stabiel. Dit systeem wordt toegepast in de Stabiscope S1240 en S1640 van Fujinon.

    Voordeel:  in hoge mate bestand tegen hevig schudden of bewegen.
    Nadelen:  één minuut vertraging tot de 12.000 rpm-motor is opgestart; zwaar; het systeem maakt geen onderscheid tussen bewegen en pannen, waardoor het beeld niet stabiel is bij pannen; werkt op batterijen.
  3. Mechanische type
    Het prismasysteem is opgenomen in het cardanische ophangingsysteem, dat voorkomt dat de prisma's bewegen, hoe sterk de verrekijker ook heen en weer beweegt. Dit systeem wordt toegepast in de Zeiss 20x60S Professional.

    Voordelen: geen batterijen nodig vanwege mechanisch systeem; onmiddellijke reactie als de functie voor beeldstabilisatie is ingeschakeld (het systeem wordt geactiveerd als u op de knop drukt).
    Nadelen:  tamelijk zwaar; het systeem maakt geen onderscheid tussen bewegen en pannen, waardoor het beeld niet stabiel is bij pannen.

spacer
					image
Productgroep
Met beeldstabilisatie
Compacte verrekijkers
Nuttige informatie
Technische aspecten van verrekijkers
Verklarende woordenlijst verrekijkers
Self Service